<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="cy">
	<id>https://cof.canolfanuwchgwyrfai.cymru/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Band_Pres_Pen-y-groes</id>
	<title>Band Pres Pen-y-groes - Hanes golygu</title>
	<link rel="self" type="application/atom+xml" href="https://cof.canolfanuwchgwyrfai.cymru/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Band_Pres_Pen-y-groes"/>
	<link rel="alternate" type="text/html" href="https://cof.canolfanuwchgwyrfai.cymru/index.php?title=Band_Pres_Pen-y-groes&amp;action=history"/>
	<updated>2026-05-06T11:28:06Z</updated>
	<subtitle>Hanes diwygio&#039;r dudalen hon ar y wici</subtitle>
	<generator>MediaWiki 1.43.1</generator>
	<entry>
		<id>https://cof.canolfanuwchgwyrfai.cymru/index.php?title=Band_Pres_Pen-y-groes&amp;diff=14443&amp;oldid=prev</id>
		<title>Cyfaill Eben am 12:11, 9 Ionawr 2023</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://cof.canolfanuwchgwyrfai.cymru/index.php?title=Band_Pres_Pen-y-groes&amp;diff=14443&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2023-01-09T12:11:33Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;cy&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;← Fersiwn hŷn&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;Fersiwn yn ôl 13:11, 9 Ionawr 2023&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l1&quot;&gt;Llinell 1:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Llinell 1:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Ychydig a wyddys am &#039;&#039;&#039;Fand Pres Pen-y-groes&#039;&#039;&#039;, yn fwy na&#039;r ffaith ei fod mewn bodolaeth tua 1890. Mae&#039;n eithaf posibl mai&#039;r un band â [[Band Ceidwadwyr Pen-y-groes]] ydoedd, sef band &#039;&#039;ad hoc&#039;&#039; a ddenai eglwyswyr a Thoriaid prin, a oedd yn aelodau o&#039;r bandiau eraill, pan oedd angen chwarae ar rhyw achlysur neu&#039;i gilydd na fyddai&#039;r rhelyw o &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;chwaraewyr band &lt;/del&gt;yn ei arddel oherwydd eu bod yn anghydffurfwyr ac yn Rhyddfrydwyr.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Ychydig a wyddys am &#039;&#039;&#039;Fand Pres Pen-y-groes&#039;&#039;&#039;, yn fwy na&#039;r ffaith ei fod mewn bodolaeth tua 1890. Mae&#039;n eithaf posibl mai&#039;r un band â [[Band Ceidwadwyr Pen-y-groes]] ydoedd, sef band &#039;&#039;ad hoc&#039;&#039; a ddenai eglwyswyr a Thoriaid prin, a oedd yn aelodau o&#039;r bandiau eraill, pan oedd angen chwarae ar rhyw achlysur neu&#039;i gilydd na fyddai&#039;r rhelyw o &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;fandwyr &lt;/ins&gt;yn ei arddel oherwydd eu bod yn anghydffurfwyr ac yn Rhyddfrydwyr.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Dim ond ar ddau achlysur, mae&amp;#039;n ymddangos, y cafwyd sôn am y band hwn yn y wasg: ym mis Mehefin 1889, bu&amp;#039;r band yn chwarae ar dri diwrnod y ffair wen, neu &amp;#039;&amp;#039;bazaar&amp;#039;&amp;#039;, a gynhaliwyd i godi arian at adeiladu [[Eglwys Crist, Pen-y-groes]].&amp;lt;ref&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;Y Llan&amp;#039;&amp;#039;, 28.6.1889, t.6&amp;lt;/ref&amp;gt; Ddwy flynedd yn ddiweddarach, ceir adroddiad am y band yn arwain gorymdaith cangen Odyddion (&amp;#039;&amp;#039;Oddfellows&amp;#039;&amp;#039;)  Garndolbenmaen o gwmpas y pentref hwnnw.&amp;lt;ref&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;Y Genedl Gymreig&amp;#039;&amp;#039;, 20.5.1891, t.5&amp;lt;/ref&amp;gt; A hyd yma, dyna&amp;#039;r cwbl o wybodaeth sydd wedi dod i&amp;#039;r fei.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Dim ond ar ddau achlysur, mae&amp;#039;n ymddangos, y cafwyd sôn am y band hwn yn y wasg: ym mis Mehefin 1889, bu&amp;#039;r band yn chwarae ar dri diwrnod y ffair wen, neu &amp;#039;&amp;#039;bazaar&amp;#039;&amp;#039;, a gynhaliwyd i godi arian at adeiladu [[Eglwys Crist, Pen-y-groes]].&amp;lt;ref&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;Y Llan&amp;#039;&amp;#039;, 28.6.1889, t.6&amp;lt;/ref&amp;gt; Ddwy flynedd yn ddiweddarach, ceir adroddiad am y band yn arwain gorymdaith cangen Odyddion (&amp;#039;&amp;#039;Oddfellows&amp;#039;&amp;#039;)  Garndolbenmaen o gwmpas y pentref hwnnw.&amp;lt;ref&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;Y Genedl Gymreig&amp;#039;&amp;#039;, 20.5.1891, t.5&amp;lt;/ref&amp;gt; A hyd yma, dyna&amp;#039;r cwbl o wybodaeth sydd wedi dod i&amp;#039;r fei.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Cyfaill Eben</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://cof.canolfanuwchgwyrfai.cymru/index.php?title=Band_Pres_Pen-y-groes&amp;diff=14442&amp;oldid=prev</id>
		<title>Cyfaill Eben am 12:10, 9 Ionawr 2023</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://cof.canolfanuwchgwyrfai.cymru/index.php?title=Band_Pres_Pen-y-groes&amp;diff=14442&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2023-01-09T12:10:17Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;cy&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;← Fersiwn hŷn&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;Fersiwn yn ôl 13:10, 9 Ionawr 2023&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l1&quot;&gt;Llinell 1:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Llinell 1:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Ychydig a wyddys am &#039;&#039;&#039;Fand Pres Pen-y-groes&#039;&#039;&#039;, yn fwy na&#039;r ffaith ei fod mewn bodolaeth tua 1890. Mae&#039;n eithaf posibl mai&#039;r un band â [[Band Ceidwadwyr Pen-y-groes]] ydoedd, sef band &#039;&#039;ad hoc&#039;&#039; a ddenai eglwyswyr a Thoriaid prin a oedd yn aelodau o&#039;r bandiau eraill pan oedd angen chwarae ar &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;gyfer &lt;/del&gt;rhyw achlysur neu&#039;i gilydd na fyddai&#039;r rhelyw o chwaraewyr band yn ei arddel oherwydd eu bod yn anghydffurfwyr ac yn Rhyddfrydwyr.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Ychydig a wyddys am &#039;&#039;&#039;Fand Pres Pen-y-groes&#039;&#039;&#039;, yn fwy na&#039;r ffaith ei fod mewn bodolaeth tua 1890. Mae&#039;n eithaf posibl mai&#039;r un band â [[Band Ceidwadwyr Pen-y-groes]] ydoedd, sef band &#039;&#039;ad hoc&#039;&#039; a ddenai eglwyswyr a Thoriaid prin&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;, &lt;/ins&gt;a oedd yn aelodau o&#039;r bandiau eraill&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;, &lt;/ins&gt;pan oedd angen chwarae ar rhyw achlysur neu&#039;i gilydd na fyddai&#039;r rhelyw o chwaraewyr band yn ei arddel oherwydd eu bod yn anghydffurfwyr ac yn Rhyddfrydwyr.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Dim ond ar ddau achlysur, mae&amp;#039;n ymddangos, y cafwyd sôn am y band hwn yn y wasg: ym mis Mehefin 1889, bu&amp;#039;r band yn chwarae ar dri diwrnod y ffair wen, neu &amp;#039;&amp;#039;bazaar&amp;#039;&amp;#039;, a gynhaliwyd i godi arian at adeiladu [[Eglwys Crist, Pen-y-groes]].&amp;lt;ref&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;Y Llan&amp;#039;&amp;#039;, 28.6.1889, t.6&amp;lt;/ref&amp;gt; Ddwy flynedd yn ddiweddarach, ceir adroddiad am y band yn arwain gorymdaith cangen Odyddion (&amp;#039;&amp;#039;Oddfellows&amp;#039;&amp;#039;)  Garndolbenmaen o gwmpas y pentref hwnnw.&amp;lt;ref&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;Y Genedl Gymreig&amp;#039;&amp;#039;, 20.5.1891, t.5&amp;lt;/ref&amp;gt; A hyd yma, dyna&amp;#039;r cwbl o wybodaeth sydd wedi dod i&amp;#039;r fei.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Dim ond ar ddau achlysur, mae&amp;#039;n ymddangos, y cafwyd sôn am y band hwn yn y wasg: ym mis Mehefin 1889, bu&amp;#039;r band yn chwarae ar dri diwrnod y ffair wen, neu &amp;#039;&amp;#039;bazaar&amp;#039;&amp;#039;, a gynhaliwyd i godi arian at adeiladu [[Eglwys Crist, Pen-y-groes]].&amp;lt;ref&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;Y Llan&amp;#039;&amp;#039;, 28.6.1889, t.6&amp;lt;/ref&amp;gt; Ddwy flynedd yn ddiweddarach, ceir adroddiad am y band yn arwain gorymdaith cangen Odyddion (&amp;#039;&amp;#039;Oddfellows&amp;#039;&amp;#039;)  Garndolbenmaen o gwmpas y pentref hwnnw.&amp;lt;ref&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;Y Genedl Gymreig&amp;#039;&amp;#039;, 20.5.1891, t.5&amp;lt;/ref&amp;gt; A hyd yma, dyna&amp;#039;r cwbl o wybodaeth sydd wedi dod i&amp;#039;r fei.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Cyfaill Eben</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://cof.canolfanuwchgwyrfai.cymru/index.php?title=Band_Pres_Pen-y-groes&amp;diff=14441&amp;oldid=prev</id>
		<title>Cyfaill Eben am 12:09, 9 Ionawr 2023</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://cof.canolfanuwchgwyrfai.cymru/index.php?title=Band_Pres_Pen-y-groes&amp;diff=14441&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2023-01-09T12:09:16Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;cy&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;← Fersiwn hŷn&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;Fersiwn yn ôl 13:09, 9 Ionawr 2023&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l1&quot;&gt;Llinell 1:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Llinell 1:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Ychydig a wyddys am &#039;&#039;&#039;Fand Pres Pen-y-groes&#039;&#039;&#039;, yn fwy na&#039;r ffaith ei fod mewn bodolaeth tua 1890. Mae&#039;n eithaf &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;bosibl &lt;/del&gt;mai&#039;r un band â [[Band Ceidwadwyr Pen-y-groes]] ydoedd, sef band &#039;&#039;ad hoc&#039;&#039; a ddenai eglwyswyr a Thoriaid prin oedd yn aelodau o&#039;r bandiau eraill pan oedd angen chwarae ar gyfer rhyw achlysur neu&#039;i gilydd na fyddai rhelyw &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;y chwareuwyr &lt;/del&gt;band yn ei arddel oherwydd eu bod yn anghydffurfwyr ac yn Rhyddfrydwyr.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Ychydig a wyddys am &#039;&#039;&#039;Fand Pres Pen-y-groes&#039;&#039;&#039;, yn fwy na&#039;r ffaith ei fod mewn bodolaeth tua 1890. Mae&#039;n eithaf &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;posibl &lt;/ins&gt;mai&#039;r un band â [[Band Ceidwadwyr Pen-y-groes]] ydoedd, sef band &#039;&#039;ad hoc&#039;&#039; a ddenai eglwyswyr a Thoriaid prin &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;a &lt;/ins&gt;oedd yn aelodau o&#039;r bandiau eraill pan oedd angen chwarae ar gyfer rhyw achlysur neu&#039;i gilydd na fyddai&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&#039;r &lt;/ins&gt;rhelyw &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;o chwaraewyr &lt;/ins&gt;band yn ei arddel oherwydd eu bod yn anghydffurfwyr ac yn Rhyddfrydwyr.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Dim ond ar ddau achlysur, mae&#039;n ymddangos, y cafwyd sôn am y band hwn yn y wasg: ym mis Mehefin 1889, bu&#039;r band yn chwarae ar dri diwrnod y ffair wen neu &#039;&#039;bazaar&#039;&#039; a &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;gynaliwyd &lt;/del&gt;i godi arian at &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;godi &lt;/del&gt;[[Eglwys Crist, Pen-y-groes]].&amp;lt;ref&amp;gt;&#039;&#039;Y Llan&#039;&#039;, 28.6.1889, t.6&amp;lt;/ref&amp;gt; Ddwy flynedd yn ddiweddarach, ceir adroddiad am y band yn arwain gorymdaith cangen Odyddion (&#039;&#039;Oddfellows&#039;&#039;)  Garndolbenmaen o gwmpas y pentref hwnnw.&amp;lt;ref&amp;gt;&#039;&#039;Y Genedl Gymreig&#039;&#039;, 20.5.1891, t.5&amp;lt;/ref&amp;gt; A hyd yma, dyna&#039;r cwbl o wybodaeth sydd wedi dod i&#039;r fei.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Dim ond ar ddau achlysur, mae&#039;n ymddangos, y cafwyd sôn am y band hwn yn y wasg: ym mis Mehefin 1889, bu&#039;r band yn chwarae ar dri diwrnod y ffair wen&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;, &lt;/ins&gt;neu &#039;&#039;bazaar&#039;&#039;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;, &lt;/ins&gt;a &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;gynhaliwyd &lt;/ins&gt;i godi arian at &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;adeiladu &lt;/ins&gt;[[Eglwys Crist, Pen-y-groes]].&amp;lt;ref&amp;gt;&#039;&#039;Y Llan&#039;&#039;, 28.6.1889, t.6&amp;lt;/ref&amp;gt; Ddwy flynedd yn ddiweddarach, ceir adroddiad am y band yn arwain gorymdaith cangen Odyddion (&#039;&#039;Oddfellows&#039;&#039;)  Garndolbenmaen o gwmpas y pentref hwnnw.&amp;lt;ref&amp;gt;&#039;&#039;Y Genedl Gymreig&#039;&#039;, 20.5.1891, t.5&amp;lt;/ref&amp;gt; A hyd yma, dyna&#039;r cwbl o wybodaeth sydd wedi dod i&#039;r fei.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;{{eginyn}}&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;{{eginyn}}&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Cyfaill Eben</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://cof.canolfanuwchgwyrfai.cymru/index.php?title=Band_Pres_Pen-y-groes&amp;diff=14435&amp;oldid=prev</id>
		<title>Irion am 22:48, 8 Ionawr 2023</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://cof.canolfanuwchgwyrfai.cymru/index.php?title=Band_Pres_Pen-y-groes&amp;diff=14435&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2023-01-08T22:48:55Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;cy&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;← Fersiwn hŷn&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;Fersiwn yn ôl 23:48, 8 Ionawr 2023&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l1&quot;&gt;Llinell 1:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Llinell 1:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Ychydig a wyddys am &#039;&#039;&#039;Fand Pres Pen-y-groes&#039;&#039;&#039;, &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;mwy &lt;/del&gt;na&#039;r ffaith ei fod mewn bodolaeth tua 1890. Mae&#039;n eithaf bosibl mai&#039;r un band â [[Band Ceidwadwyr Pen-y-groes]] ydoedd, sef band &#039;&#039;ad hoc&#039;&#039; a ddenai eglwyswyr a Thoriaid prin oedd yn aelodau o&#039;r bandiau eraill pan oedd angen chwarae ar gyfer rhyw achlysur neu&#039;i gilydd na fyddai rhelyw y chwareuwyr band yn ei arddel oherwydd eu bod yn anghydffurfwyr ac yn Rhyddfrydwyr.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Ychydig a wyddys am &#039;&#039;&#039;Fand Pres Pen-y-groes&#039;&#039;&#039;, &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;yn fwy &lt;/ins&gt;na&#039;r ffaith ei fod mewn bodolaeth tua 1890. Mae&#039;n eithaf bosibl mai&#039;r un band â [[Band Ceidwadwyr Pen-y-groes]] ydoedd, sef band &#039;&#039;ad hoc&#039;&#039; a ddenai eglwyswyr a Thoriaid prin oedd yn aelodau o&#039;r bandiau eraill pan oedd angen chwarae ar gyfer rhyw achlysur neu&#039;i gilydd na fyddai rhelyw y chwareuwyr band yn ei arddel oherwydd eu bod yn anghydffurfwyr ac yn Rhyddfrydwyr.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Dim ond ar ddau achlysur, mae&amp;#039;n ymddangos, y cafwyd sôn am y band hwn yn y wasg: ym mis Mehefin 1889, bu&amp;#039;r band yn chwarae ar dri diwrnod y ffair wen neu &amp;#039;&amp;#039;bazaar&amp;#039;&amp;#039; a gynaliwyd i godi arian at godi [[Eglwys Crist, Pen-y-groes]].&amp;lt;ref&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;Y Llan&amp;#039;&amp;#039;, 28.6.1889, t.6&amp;lt;/ref&amp;gt; Ddwy flynedd yn ddiweddarach, ceir adroddiad am y band yn arwain gorymdaith cangen Odyddion (&amp;#039;&amp;#039;Oddfellows&amp;#039;&amp;#039;)  Garndolbenmaen o gwmpas y pentref hwnnw.&amp;lt;ref&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;Y Genedl Gymreig&amp;#039;&amp;#039;, 20.5.1891, t.5&amp;lt;/ref&amp;gt; A hyd yma, dyna&amp;#039;r cwbl o wybodaeth sydd wedi dod i&amp;#039;r fei.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Dim ond ar ddau achlysur, mae&amp;#039;n ymddangos, y cafwyd sôn am y band hwn yn y wasg: ym mis Mehefin 1889, bu&amp;#039;r band yn chwarae ar dri diwrnod y ffair wen neu &amp;#039;&amp;#039;bazaar&amp;#039;&amp;#039; a gynaliwyd i godi arian at godi [[Eglwys Crist, Pen-y-groes]].&amp;lt;ref&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;Y Llan&amp;#039;&amp;#039;, 28.6.1889, t.6&amp;lt;/ref&amp;gt; Ddwy flynedd yn ddiweddarach, ceir adroddiad am y band yn arwain gorymdaith cangen Odyddion (&amp;#039;&amp;#039;Oddfellows&amp;#039;&amp;#039;)  Garndolbenmaen o gwmpas y pentref hwnnw.&amp;lt;ref&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;Y Genedl Gymreig&amp;#039;&amp;#039;, 20.5.1891, t.5&amp;lt;/ref&amp;gt; A hyd yma, dyna&amp;#039;r cwbl o wybodaeth sydd wedi dod i&amp;#039;r fei.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Irion</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://cof.canolfanuwchgwyrfai.cymru/index.php?title=Band_Pres_Pen-y-groes&amp;diff=14434&amp;oldid=prev</id>
		<title>Irion am 19:09, 8 Ionawr 2023</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://cof.canolfanuwchgwyrfai.cymru/index.php?title=Band_Pres_Pen-y-groes&amp;diff=14434&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2023-01-08T19:09:06Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;cy&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;← Fersiwn hŷn&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;Fersiwn yn ôl 20:09, 8 Ionawr 2023&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l1&quot;&gt;Llinell 1:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Llinell 1:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Ychydig a wyddys am &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Fand Pres Pen-y-groes&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;, mwy na&amp;#039;r ffaith ei fod mewn bodolaeth tua 1890. Mae&amp;#039;n eithaf bosibl mai&amp;#039;r un band â [[Band Ceidwadwyr Pen-y-groes]] ydoedd, sef band &amp;#039;&amp;#039;ad hoc&amp;#039;&amp;#039; a ddenai eglwyswyr a Thoriaid prin oedd yn aelodau o&amp;#039;r bandiau eraill pan oedd angen chwarae ar gyfer rhyw achlysur neu&amp;#039;i gilydd na fyddai rhelyw y chwareuwyr band yn ei arddel oherwydd eu bod yn anghydffurfwyr ac yn Rhyddfrydwyr.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Ychydig a wyddys am &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Fand Pres Pen-y-groes&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;, mwy na&amp;#039;r ffaith ei fod mewn bodolaeth tua 1890. Mae&amp;#039;n eithaf bosibl mai&amp;#039;r un band â [[Band Ceidwadwyr Pen-y-groes]] ydoedd, sef band &amp;#039;&amp;#039;ad hoc&amp;#039;&amp;#039; a ddenai eglwyswyr a Thoriaid prin oedd yn aelodau o&amp;#039;r bandiau eraill pan oedd angen chwarae ar gyfer rhyw achlysur neu&amp;#039;i gilydd na fyddai rhelyw y chwareuwyr band yn ei arddel oherwydd eu bod yn anghydffurfwyr ac yn Rhyddfrydwyr.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Dim ond ar ddau achlysur, mae&#039;n ymddangos, y cafwyd sôn am y band hwn yn y wasg: ym mis Mehefin 1889, bu&#039;r band yn chwarae ar dri diwrnod y ffair wen neu &#039;&#039;bazaar&#039;&#039; a gynaliwyd i godi arian at godi [[Eglwys Crist, Pen-y-groes]].&amp;lt;ref&amp;gt;&#039;&#039;Y Llan&#039;&#039;, 28.6.1889, t.6&amp;lt;/ref&amp;gt; Ddwy flynedd yn ddiweddarach, ceir adroddiad am y band yn arwain gorymdaith cangen Oddfellows Garndolbenmaen &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;a &lt;/del&gt;gwmpas y pentref hwnnw.&amp;lt;ref&amp;gt;&#039;&#039;Y Genedl Gymreig&#039;&#039;, 20.5.1891, t.5&amp;lt;/ref&amp;gt; A hyd yma, dyna&#039;r cwbl &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ol &lt;/del&gt;wybodaeth sydd wedi dod i&#039;r fei.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Dim ond ar ddau achlysur, mae&#039;n ymddangos, y cafwyd sôn am y band hwn yn y wasg: ym mis Mehefin 1889, bu&#039;r band yn chwarae ar dri diwrnod y ffair wen neu &#039;&#039;bazaar&#039;&#039; a gynaliwyd i godi arian at godi [[Eglwys Crist, Pen-y-groes]].&amp;lt;ref&amp;gt;&#039;&#039;Y Llan&#039;&#039;, 28.6.1889, t.6&amp;lt;/ref&amp;gt; Ddwy flynedd yn ddiweddarach, ceir adroddiad am y band yn arwain gorymdaith cangen &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Odyddion (&#039;&#039;&lt;/ins&gt;Oddfellows&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&#039;&#039;)  &lt;/ins&gt;Garndolbenmaen &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;o &lt;/ins&gt;gwmpas y pentref hwnnw.&amp;lt;ref&amp;gt;&#039;&#039;Y Genedl Gymreig&#039;&#039;, 20.5.1891, t.5&amp;lt;/ref&amp;gt; A hyd yma, dyna&#039;r cwbl &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;o &lt;/ins&gt;wybodaeth sydd wedi dod i&#039;r fei.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;{{eginyn}}&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;{{eginyn}}&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Irion</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://cof.canolfanuwchgwyrfai.cymru/index.php?title=Band_Pres_Pen-y-groes&amp;diff=14430&amp;oldid=prev</id>
		<title>Irion: Crëwyd tudalen newydd yn dechrau gyda &#039;Ychydig a wyddys am &#039;&#039;&#039;Fand Pres Pen-y-groes&#039;&#039;&#039;, mwy na&#039;r ffaith ei fod mewn bodolaeth tua 1890. Mae&#039;n eithaf bosibl mai&#039;r un band â Band Ceidwadwyr Pe...&#039;</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://cof.canolfanuwchgwyrfai.cymru/index.php?title=Band_Pres_Pen-y-groes&amp;diff=14430&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2023-01-08T18:15:29Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Crëwyd tudalen newydd yn dechrau gyda &amp;#039;Ychydig a wyddys am &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Fand Pres Pen-y-groes&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;, mwy na&amp;#039;r ffaith ei fod mewn bodolaeth tua 1890. Mae&amp;#039;n eithaf bosibl mai&amp;#039;r un band â Band Ceidwadwyr Pe...&amp;#039;&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;Tudalen newydd&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;Ychydig a wyddys am &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Fand Pres Pen-y-groes&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;, mwy na&amp;#039;r ffaith ei fod mewn bodolaeth tua 1890. Mae&amp;#039;n eithaf bosibl mai&amp;#039;r un band â [[Band Ceidwadwyr Pen-y-groes]] ydoedd, sef band &amp;#039;&amp;#039;ad hoc&amp;#039;&amp;#039; a ddenai eglwyswyr a Thoriaid prin oedd yn aelodau o&amp;#039;r bandiau eraill pan oedd angen chwarae ar gyfer rhyw achlysur neu&amp;#039;i gilydd na fyddai rhelyw y chwareuwyr band yn ei arddel oherwydd eu bod yn anghydffurfwyr ac yn Rhyddfrydwyr.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Dim ond ar ddau achlysur, mae&amp;#039;n ymddangos, y cafwyd sôn am y band hwn yn y wasg: ym mis Mehefin 1889, bu&amp;#039;r band yn chwarae ar dri diwrnod y ffair wen neu &amp;#039;&amp;#039;bazaar&amp;#039;&amp;#039; a gynaliwyd i godi arian at godi [[Eglwys Crist, Pen-y-groes]].&amp;lt;ref&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;Y Llan&amp;#039;&amp;#039;, 28.6.1889, t.6&amp;lt;/ref&amp;gt; Ddwy flynedd yn ddiweddarach, ceir adroddiad am y band yn arwain gorymdaith cangen Oddfellows Garndolbenmaen a gwmpas y pentref hwnnw.&amp;lt;ref&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;Y Genedl Gymreig&amp;#039;&amp;#039;, 20.5.1891, t.5&amp;lt;/ref&amp;gt; A hyd yma, dyna&amp;#039;r cwbl ol wybodaeth sydd wedi dod i&amp;#039;r fei.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{eginyn}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==Cyfeiriadau==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Categori:Bandiau]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Irion</name></author>
	</entry>
</feed>