Atgofion y Groeslon gan Eluned Jones - Hanes golygu

Irion am 13:31, 9 Ebrill 2019

2019-04-09T13:31:22Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 14:31, 9 Ebrill 2019
Llinell 43:		Llinell 43:
	==Dyddiau ysgol==		==Dyddiau ysgol==

	Byddai plant yr [[Ysgol Penfforddelen\|ysgol]] yn cynnal cyngerdd yn y Neuadd unwaith y flwyddyn. “Dwy foch goch a dau lygad du” fyddai ffefryn Miss Grey. Roedd Now, fy mrawd wedi torri fy ngwallt fel hogyn a chauwn â thynnu fy het yn yr ysgol. Het sailor cream a ruban navy arni (smart). Miss Grey yn gofyn i fy nghyfnither ofyn i Mam, a oeddwn yn fod i adael fy het am fy mhen. Toes gen i ddim cof i neb chwerthin am fy mhen chwaith. Mary Elin Tŷ Popty yn taro fy mhen yn y wal, rhwng Tŷ Coch a Fron Heulog, am fy mod wedi mynd i'r ysgol o'i blaen. Bu'r graith yno am flynyddoedd. Y diwrnod hwnnw cefais fynd i'r hammock, oedd wrth wal bellaf yr ystafell, ar ôl i Miss Grey ei lanhau ac i'r gwaed arafu. Roedd Miss Penny yn athrawes yno hefyd, clên a ffeind iawn. Tri dosbarth oedd yn yr Infants.		Byddai plant yr [[Ysgol Penfforddelen, Y Groeslon\|ysgol]] yn cynnal cyngerdd yn y Neuadd unwaith y flwyddyn. “Dwy foch goch a dau lygad du” fyddai ffefryn Miss Grey. Roedd Now, fy mrawd wedi torri fy ngwallt fel hogyn a chauwn â thynnu fy het yn yr ysgol. Het sailor cream a ruban navy arni (smart). Miss Grey yn gofyn i fy nghyfnither ofyn i Mam, a oeddwn yn fod i adael fy het am fy mhen. Toes gen i ddim cof i neb chwerthin am fy mhen chwaith. Mary Elin Tŷ Popty yn taro fy mhen yn y wal, rhwng Tŷ Coch a Fron Heulog, am fy mod wedi mynd i'r ysgol o'i blaen. Bu'r graith yno am flynyddoedd. Y diwrnod hwnnw cefais fynd i'r hammock, oedd wrth wal bellaf yr ystafell, ar ôl i Miss Grey ei lanhau ac i'r gwaed arafu. Roedd Miss Penny yn athrawes yno hefyd, clên a ffeind iawn. Tri dosbarth oedd yn yr Infants.

	Mynd i ddosbarth ar ben ei hun, Standard 1. Nid wyf yn cofio pwy oedd yn ein dysgu, ond cofiaf John Gwilym Jones yn dod yno am gyfnod, a'n dysgu ni i ganu “Pop goes the weasel”; whistle oeddem ni yn ei ganu. Tebyg mai yn y coleg oedd o ar y pryd. Yn 8 oed byddai plant Carmel yn dod i'r Ysgol. Roedd gan rai daith fawr, o Penfuches, a Trallwyn Terrace, sydd wrth ymyl tomen lechi [[Cilgwyn]]. Roeddynt yn dod a the mewn piser, a'i roi wrth y tan, tan amser cinio (nid oedd sôn am ginio ysgol); ysgŵn i sut flas oedd arno.		Mynd i ddosbarth ar ben ei hun, Standard 1. Nid wyf yn cofio pwy oedd yn ein dysgu, ond cofiaf John Gwilym Jones yn dod yno am gyfnod, a'n dysgu ni i ganu “Pop goes the weasel”; whistle oeddem ni yn ei ganu. Tebyg mai yn y coleg oedd o ar y pryd. Yn 8 oed byddai plant Carmel yn dod i'r Ysgol. Roedd gan rai daith fawr, o Penfuches, a Trallwyn Terrace, sydd wrth ymyl tomen lechi [[Cilgwyn]]. Roeddynt yn dod a the mewn piser, a'i roi wrth y tan, tan amser cinio (nid oedd sôn am ginio ysgol); ysgŵn i sut flas oedd arno.

Irion: Protected "Atgofion y Groeslon gan Eluned Jones" ([Golygu=Gweinyddwyr yn unig caiff wneud] (amhenodol) [Symud=Gweinyddwyr yn unig caiff wneud] (amhenodol))

2019-03-25T12:11:06Z

Protected "Atgofion y Groeslon gan Eluned Jones" ([Golygu=Gweinyddwyr yn unig caiff wneud] (amhenodol) [Symud=Gweinyddwyr yn unig caiff wneud] (amhenodol))

← Fersiwn hŷn	Fersiwn yn ôl 13:11, 25 Mawrth 2019
(Dim gwahaniaeth)

Irion am 12:10, 25 Mawrth 2019

2019-03-25T12:10:08Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 13:10, 25 Mawrth 2019
Llinell 1:		Llinell 1:
			{\| style="float:right;border:8px solid gray;background: yellow;padding:5px;width:1050px"
			\|'''Mae'r dudalen hon wedi ei diogelu''' gan ei bod yn drawsysgrif (wedi'i golygu) o waith gwreiddiol. Os byddwch am ychwanegu ffeithiau, neu gywiro unrhyw camsyniad, anfonwch e-bost at wiciuwchgwyrfai@talktalk.net neu nodwch eich sylwadau ar y dudalen sgwrs, ar gyfer sylw gan y Gweinyddwyr. Gellwch hefyd nodi gwybodaeth ychwanegol ar dudalen briodol cyffredinol, megis [[Y Groeslon]].
			Mae dolennau at dudalennau eraill yn gweithio yn yr un modd ag ar dudalennau eraill.

			\|-
			\|}

	'''Atgofion Eluned Jones''' ( gynt Williams), Chwilog (ganed 1916). Ganed 1916 a magwyd hi yn Nhyddyn Meinsier [[Y Groeslon]].		'''Atgofion Eluned Jones''' ( gynt Williams), Chwilog (ganed 1916). Ganed 1916 a magwyd hi yn Nhyddyn Meinsier [[Y Groeslon]].
	Cofnododd y nodiadau hyn ar gyfer ''Llyfr Y Groeslon'', a gyhoeddwyd i ddathlu'r Mileniwm .		Cofnododd y nodiadau hyn ar gyfer ''Llyfr Y Groeslon'', a gyhoeddwyd i ddathlu'r Mileniwm .

Irion: /* Bywyd y pentref */

2019-03-25T12:06:55Z

Bywyd y pentref

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 13:06, 25 Mawrth 2019
Llinell 74:		Llinell 74:
	Byddwn yn mynd hefo mam i [[Rhostryfan\|Rostryfan]]. Roedd ffrind ysgol iddi yn byw yno. Cerdded yn ôl a blaen, 3-4 milltir un ffordd, trwy “pant y cythraul”, ac ofn!		Byddwn yn mynd hefo mam i [[Rhostryfan\|Rostryfan]]. Roedd ffrind ysgol iddi yn byw yno. Cerdded yn ôl a blaen, 3-4 milltir un ffordd, trwy “pant y cythraul”, ac ofn!

	Mynd i [[Melin Forgan\|Felin Forgan]] hefo nhad. Roedd Maud yn yr un dosbarth â fi yn yr Ysgol. Fe gafodd ei lladd efo car wrth [[Tafarn Pen~~-nionyn~~\|Llanfair Arms]]. Roedd hi a'i mam wedi dod i fyw i dŷ dan lein ar ôl claddu ei thad.		Mynd i [[Melin Forgan\|Felin Forgan]] hefo nhad. Roedd Maud yn yr un dosbarth â fi yn yr Ysgol. Fe gafodd ei lladd efo car wrth [[Tafarn Pen Nionyn\|Llanfair Arms]]. Roedd hi a'i mam wedi dod i fyw i dŷ dan lein ar ôl claddu ei thad.

	Byddai gan Rolant Thomas, Y Llythyrdy, gôr yn y Neuadd bob nos Sul a nos Iau i ddysgu y Messiah, Judas Maccabeus etc. at fynd i Ŵyl Harlech, ac roedd bri mawr arno yn y 20au. Roedd fy chwaer a fy mrawd yn aelodau o'r Côr.		Byddai gan Rolant Thomas, Y Llythyrdy, gôr yn y Neuadd bob nos Sul a nos Iau i ddysgu y Messiah, Judas Maccabeus etc. at fynd i Ŵyl Harlech, ac roedd bri mawr arno yn y 20au. Roedd fy chwaer a fy mrawd yn aelodau o'r Côr.

Irion: /* Bywyd y pentref */

2019-03-25T12:04:33Z

Bywyd y pentref

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 13:04, 25 Mawrth 2019
Llinell 66:		Llinell 66:
	Roedd yn aeaf caled iawn, y fawnog wedi rhewi'n galed drosti. Dwsinau o oedolion a phlant yn dod yno i sglefrio bob nos. Sglefr fawr o Fryn rhos i 'r Church Room, ond erbyn rhyw fore yr oedd Sally Ifans, Casgin (Tai Newyddion), wedi torri ar y sbort ac wedi rhoi halen arni, wrth fynd i lanhau Ysgol Penfforddelen. Nid oes rhaid dweud nad oedd yn boblogaidd iawn! Wrth gwrs nid oedd bysus yn rhedeg o Garmel amser hynny. Gyda thrên yr ai pawb , trip ysgol ag ati.		Roedd yn aeaf caled iawn, y fawnog wedi rhewi'n galed drosti. Dwsinau o oedolion a phlant yn dod yno i sglefrio bob nos. Sglefr fawr o Fryn rhos i 'r Church Room, ond erbyn rhyw fore yr oedd Sally Ifans, Casgin (Tai Newyddion), wedi torri ar y sbort ac wedi rhoi halen arni, wrth fynd i lanhau Ysgol Penfforddelen. Nid oes rhaid dweud nad oedd yn boblogaidd iawn! Wrth gwrs nid oedd bysus yn rhedeg o Garmel amser hynny. Gyda thrên yr ai pawb , trip ysgol ag ati.

	Nid oedd radio gan fawr neb, ac efo corn chwarel fyddai pawb yn gwybod faint oedd hi o'r gloch. Canu 7 pawb yn dechrau gweithio, a cherdded i'r gwaith. [[Chwarel Pen-yr-orsedd\|Pen-yr-orsedd]], [[Chwarel Cilgwyn\|Cilgwyn]], [[Chwarel Y Foel\|Y Foel]] a [[Chwarel Dorothea\|Dorothea]]. Corn saethu 11 a thri, 12 amser cinio a 5 amser darfod gweithio. Roedd llawer yn mynd a dod ar hyd y llwybrau a sŵn eu hesgidiau hoelion mawr i'w glywed.		Nid oedd radio gan fawr neb, ac efo corn chwarel fyddai pawb yn gwybod faint oedd hi o'r gloch. Canu 7 pawb yn dechrau gweithio, a cherdded i'r gwaith. [[Chwarel Pen-yr-orsedd\|Pen-yr-orsedd]], [[Chwarel Cilgwyn\|Cilgwyn]], [[Chwarel y Foel\|Y Foel]] a [[Chwarel Dorothea\|Dorothea]]. Corn saethu 11 a thri, 12 amser cinio a 5 amser darfod gweithio. Roedd llawer yn mynd a dod ar hyd y llwybrau a sŵn eu hesgidiau hoelion mawr i'w glywed.

	Roedd cymeriad arall yn y pentref, Bobby. Roedd yn byw ar allt Grugan. Nid wyf yn siŵr o'r berthynas. Nid oeddwn yn rhy hoff o Bobby ac roedd gennyf braidd ei ofn. Byddai ganddo gansen bach, a ddim yn fyr o'i defnyddio, ac iaith oedd ddim bob amser yn lân iawn, ond dim ei fai o oedd hynny, ond y rhai oedd yn dweud wrtho am ddweud pethau na ddyliai.		Roedd cymeriad arall yn y pentref, Bobby. Roedd yn byw ar allt Grugan. Nid wyf yn siŵr o'r berthynas. Nid oeddwn yn rhy hoff o Bobby ac roedd gennyf braidd ei ofn. Byddai ganddo gansen bach, a ddim yn fyr o'i defnyddio, ac iaith oedd ddim bob amser yn lân iawn, ond dim ei fai o oedd hynny, ond y rhai oedd yn dweud wrtho am ddweud pethau na ddyliai.

Irion: /* Bywyd y pentref */

2019-03-25T12:03:34Z

Bywyd y pentref

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 13:03, 25 Mawrth 2019
Llinell 66:		Llinell 66:
	Roedd yn aeaf caled iawn, y fawnog wedi rhewi'n galed drosti. Dwsinau o oedolion a phlant yn dod yno i sglefrio bob nos. Sglefr fawr o Fryn rhos i 'r Church Room, ond erbyn rhyw fore yr oedd Sally Ifans, Casgin (Tai Newyddion), wedi torri ar y sbort ac wedi rhoi halen arni, wrth fynd i lanhau Ysgol Penfforddelen. Nid oes rhaid dweud nad oedd yn boblogaidd iawn! Wrth gwrs nid oedd bysus yn rhedeg o Garmel amser hynny. Gyda thrên yr ai pawb , trip ysgol ag ati.		Roedd yn aeaf caled iawn, y fawnog wedi rhewi'n galed drosti. Dwsinau o oedolion a phlant yn dod yno i sglefrio bob nos. Sglefr fawr o Fryn rhos i 'r Church Room, ond erbyn rhyw fore yr oedd Sally Ifans, Casgin (Tai Newyddion), wedi torri ar y sbort ac wedi rhoi halen arni, wrth fynd i lanhau Ysgol Penfforddelen. Nid oes rhaid dweud nad oedd yn boblogaidd iawn! Wrth gwrs nid oedd bysus yn rhedeg o Garmel amser hynny. Gyda thrên yr ai pawb , trip ysgol ag ati.

	Nid oedd radio gan fawr neb, ac efo corn chwarel fyddai pawb yn gwybod faint oedd hi o'r gloch. Canu 7 pawb yn dechrau gweithio, a cherdded i'r gwaith. [[Chwarel Pen-yr-orsedd\|Pen-yr-orsedd]], [[~~Chawrel~~ Cilgwyn\|Cilgwyn]], Chwarel Y Foel\|Y Foel]] a [[Chwarel Dorothea\|Dorothea]]. Corn saethu 11 a thri, 12 amser cinio a 5 amser darfod gweithio. Roedd llawer yn mynd a dod ar hyd y llwybrau a sŵn eu hesgidiau hoelion mawr i'w glywed.		Nid oedd radio gan fawr neb, ac efo corn chwarel fyddai pawb yn gwybod faint oedd hi o'r gloch. Canu 7 pawb yn dechrau gweithio, a cherdded i'r gwaith. [[Chwarel Pen-yr-orsedd\|Pen-yr-orsedd]], [[Chwarel Cilgwyn\|Cilgwyn]], [[Chwarel Y Foel\|Y Foel]] a [[Chwarel Dorothea\|Dorothea]]. Corn saethu 11 a thri, 12 amser cinio a 5 amser darfod gweithio. Roedd llawer yn mynd a dod ar hyd y llwybrau a sŵn eu hesgidiau hoelion mawr i'w glywed.

	Roedd cymeriad arall yn y pentref, Bobby. Roedd yn byw ar allt Grugan. Nid wyf yn siŵr o'r berthynas. Nid oeddwn yn rhy hoff o Bobby ac roedd gennyf braidd ei ofn. Byddai ganddo gansen bach, a ddim yn fyr o'i defnyddio, ac iaith oedd ddim bob amser yn lân iawn, ond dim ei fai o oedd hynny, ond y rhai oedd yn dweud wrtho am ddweud pethau na ddyliai.		Roedd cymeriad arall yn y pentref, Bobby. Roedd yn byw ar allt Grugan. Nid wyf yn siŵr o'r berthynas. Nid oeddwn yn rhy hoff o Bobby ac roedd gennyf braidd ei ofn. Byddai ganddo gansen bach, a ddim yn fyr o'i defnyddio, ac iaith oedd ddim bob amser yn lân iawn, ond dim ei fai o oedd hynny, ond y rhai oedd yn dweud wrtho am ddweud pethau na ddyliai.

Irion: /* Capel Brynrhos */

2019-03-25T12:02:40Z

Capel Brynrhos

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 13:02, 25 Mawrth 2019
Llinell 4:		Llinell 4:
	==Capel Brynrhos==		==Capel Brynrhos==

	Cof bach sydd gennyf am y Parch Arfon Jones yn weinidog ym [[Capel Brynrhos (MC), Y Groeslon\|Mrynrhos]], aeth i'r America. Roedd ganddo dri o blant, Dilys Megan (‘run oed â fi) a Gwilym. Parch D.O. Tudwal Davies ddaeth yn olynydd iddo, ac amser hynny fe unwyd gyda [[Capel ~~Bryn’rodyn~~ (MC), Y Groeslon\|~~Brynrodyn~~]]. Dyn tal, hamddenol, rhadlon braf. Y Blaenoriaid oedd Griffith Jones Angorfa, John Owen Bala Villa, R.E. Owen Arwelfa, G. T. Williams Tyddyn Meinsier, R. W. Williams Bryn Gwenallt (y ddau olaf oedd arweinydd y gan) William Jones Isallt, John Hobley Griffith Llain Gro, J. T. Jones Meirionfa, Wm. Pritchard Pen Gamfa, cof bach am Robert Thomas Hafod Boeth, a'i dad Daniel Thomas Hafod Boeth a fyddai bob amser yn eistedd mewn cadair freichiau ar bwys y pulpud.		Cof bach sydd gennyf am y Parch Arfon Jones yn weinidog ym [[Capel Brynrhos (MC), Y Groeslon\|Mrynrhos]], aeth i'r America. Roedd ganddo dri o blant, Dilys Megan (‘run oed â fi) a Gwilym. Parch D.O. Tudwal Davies ddaeth yn olynydd iddo, ac amser hynny fe unwyd gyda [[Capel Bryn'rodyn (MC), Y Groeslon\|Bryn'rodyn]]. Dyn tal, hamddenol, rhadlon braf. Y Blaenoriaid oedd Griffith Jones Angorfa, John Owen Bala Villa, R.E. Owen Arwelfa, G. T. Williams Tyddyn Meinsier, R. W. Williams Bryn Gwenallt (y ddau olaf oedd arweinydd y gan) William Jones Isallt, John Hobley Griffith Llain Gro, J. T. Jones Meirionfa, Wm. Pritchard Pen Gamfa, cof bach am Robert Thomas Hafod Boeth, a'i dad Daniel Thomas Hafod Boeth a fyddai bob amser yn eistedd mewn cadair freichiau ar bwys y pulpud.

	Tudur Jones Bryn Gwenallt a J. R. Williams Bryn Refail fyddai yn cyfeilio a [[John Gwilym Jones]] weithiau.		Tudur Jones Bryn Gwenallt a J. R. Williams Bryn Refail fyddai yn cyfeilio a [[John Gwilym Jones]] weithiau.

Irion am 11:02, 25 Mawrth 2019

2019-03-25T11:02:54Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 12:02, 25 Mawrth 2019
Llinell 1:		Llinell 1:
	Atgofion Eluned Jones ( gynt Williams), Chwilog.		'''Atgofion Eluned Jones''' ( gynt Williams), Chwilog (ganed 1916). Ganed 1916 a magwyd hi yn Nhyddyn Meinsier [[Y Groeslon]].
	Ganed 1916 a magwyd hi yn Nhyddyn Meinsier [[Y Groeslon]].		Cofnododd y nodiadau hyn ar gyfer ''Llyfr Y Groeslon'', a gyhoeddwyd i ddathlu'r Mileniwm .
	Cofnododd ~~hwy~~ ar gyfer Llyfr Y Groeslon, a gyhoeddwyd i ddathlu 'r Mileniwm .

	==Capel Brynrhos==		==Capel Brynrhos==

Irion am 11:01, 25 Mawrth 2019

2019-03-25T11:01:11Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 12:01, 25 Mawrth 2019
Llinell 123:		Llinell 123:
	[[Categori:Crefydd]]		[[Categori:Crefydd]]
	[[Categori:Capeli]]		[[Categori:Capeli]]
			[[Categori:Siopau]]

Irion am 11:00, 25 Mawrth 2019

2019-03-25T11:00:24Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 12:00, 25 Mawrth 2019
Llinell 117:		Llinell 117:

	Cowrt oedd ar derfyn fy nghartref i, ac Ann Thomas yn byw yno ar ei phen ei hun. Byddai Robert Thomas (oedd yn berthynas iddi) yn mynd yno i gorddi i helpu Ann. Ci fyddai yn corddi. Roedd olwyn yn y cwt wth dalcen y tŷ, wedi ei gosod yn gam yn fwriadol, ac yno y byddai y ci yn cerdded, a'r olwyn yn troi, wedi ei chysylltu rhywfodd â'r corddwr. Roedd un Glanrafon yr un fath. Roedd Robert yn siarad hefo'i hun ac yn ateb ei hun yn ôl. Lawer gwaith bu fy chwaer a finna yn waelod yr ardd yn gwrando arno wrth iddo ddod o Cowrt, “Rhaid i ti gofio am ffesant i Ann achan, y rhaid i ti gofio am ffesant Ann”. Margarine oedd y ffesant.		Cowrt oedd ar derfyn fy nghartref i, ac Ann Thomas yn byw yno ar ei phen ei hun. Byddai Robert Thomas (oedd yn berthynas iddi) yn mynd yno i gorddi i helpu Ann. Ci fyddai yn corddi. Roedd olwyn yn y cwt wth dalcen y tŷ, wedi ei gosod yn gam yn fwriadol, ac yno y byddai y ci yn cerdded, a'r olwyn yn troi, wedi ei chysylltu rhywfodd â'r corddwr. Roedd un Glanrafon yr un fath. Roedd Robert yn siarad hefo'i hun ac yn ateb ei hun yn ôl. Lawer gwaith bu fy chwaer a finna yn waelod yr ardd yn gwrando arno wrth iddo ddod o Cowrt, “Rhaid i ti gofio am ffesant i Ann achan, y rhaid i ti gofio am ffesant Ann”. Margarine oedd y ffesant.

			[[Categori:Atgofion]]
			[[Categori:Addysg]]
			[[Categori:Amaethyddiaeth]]
			[[Categori:Crefydd]]
			[[Categori:Capeli]]