<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="cy">
	<id>https://cof.canolfanuwchgwyrfai.cymru/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Arfon_y_Dyddiau_Gynt</id>
	<title>Arfon y Dyddiau Gynt - Hanes golygu</title>
	<link rel="self" type="application/atom+xml" href="https://cof.canolfanuwchgwyrfai.cymru/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Arfon_y_Dyddiau_Gynt"/>
	<link rel="alternate" type="text/html" href="https://cof.canolfanuwchgwyrfai.cymru/index.php?title=Arfon_y_Dyddiau_Gynt&amp;action=history"/>
	<updated>2026-05-16T14:24:48Z</updated>
	<subtitle>Hanes diwygio&#039;r dudalen hon ar y wici</subtitle>
	<generator>MediaWiki 1.43.1</generator>
	<entry>
		<id>https://cof.canolfanuwchgwyrfai.cymru/index.php?title=Arfon_y_Dyddiau_Gynt&amp;diff=11937&amp;oldid=prev</id>
		<title>Irion am 09:12, 23 Awst 2021</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://cof.canolfanuwchgwyrfai.cymru/index.php?title=Arfon_y_Dyddiau_Gynt&amp;diff=11937&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2021-08-23T09:12:14Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;cy&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;← Fersiwn hŷn&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;Fersiwn yn ôl 10:12, 23 Awst 2021&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l5&quot;&gt;Llinell 5:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Llinell 5:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Ceir wedyn ysgrif sylweddol yn ymdrin â [[Glynniaid Glynllifon]] o&amp;#039;u dechreuadau lled-chwedlonol gyda [[Cilmin Droed-ddu|Chilmyn Droed-ddu]] ymlaen i&amp;#039;r ail ganrif ar bymtheg a&amp;#039;r ddeunawfed ganrif, pan ddaeth y cyfenw Glynn i ben gyda phriodas [[Frances Glynn]] â [[Thomas Wynn]], Boduan. Mae hon yn ysgrif gyfoethog ei chynnwys sy&amp;#039;n ymdrin â chynnydd a datblygiad y teulu dylanwadol hwn yng ngorllewin yr hen [[Sir Gaernarfon]] a rhoddir sylw i rai o ffigurau amlwg y teulu o&amp;#039;r bymthegfed hyd yr ail ganrif ar bymtheg. Dyma ffynhonnell bwysig i unrhyw un sydd eisiau gwybod mwy am hen deulu&amp;#039;r Glyn.  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Ceir wedyn ysgrif sylweddol yn ymdrin â [[Glynniaid Glynllifon]] o&amp;#039;u dechreuadau lled-chwedlonol gyda [[Cilmin Droed-ddu|Chilmyn Droed-ddu]] ymlaen i&amp;#039;r ail ganrif ar bymtheg a&amp;#039;r ddeunawfed ganrif, pan ddaeth y cyfenw Glynn i ben gyda phriodas [[Frances Glynn]] â [[Thomas Wynn]], Boduan. Mae hon yn ysgrif gyfoethog ei chynnwys sy&amp;#039;n ymdrin â chynnydd a datblygiad y teulu dylanwadol hwn yng ngorllewin yr hen [[Sir Gaernarfon]] a rhoddir sylw i rai o ffigurau amlwg y teulu o&amp;#039;r bymthegfed hyd yr ail ganrif ar bymtheg. Dyma ffynhonnell bwysig i unrhyw un sydd eisiau gwybod mwy am hen deulu&amp;#039;r Glyn.  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Mae&#039;r ysgrif olaf yn y gyfrol yn ymdrin â hen drefgordd [[Bodellog]] ym mhlwyf [[Llanwnda]], gan olrhain ei hanes yn ôl i&#039;r dystiolaeth a geir yn y &quot;[[Record of Caernarvon]]&quot; (1353). Roddir sylw i ble yn union roedd Bodellog a&#039;i therfynau gan fod cryn ansicrwydd wedi bod ynghylch hynny dros y blynyddoedd, gydag [[Eben Fardd]] wedi ei lleoli yn ardal [[Nantcall]] yn rhan uchaf cwmwd [[Uwchgwyrfai]] ger y ffin â phlwyf Dolbenmaen. Rhoddir cryn sylw yn yr ysgrif hefyd i [[Melin Bodellog|Felin Bodellog]], neu [[Melin &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;y &lt;/del&gt;Bontnewydd|Felin y Bont Newydd]] i roi enw arall arni, a&#039;r helbulon cyfreithiol a&#039;r ymgecru a fu ynglŷn â hi.  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Mae&#039;r ysgrif olaf yn y gyfrol yn ymdrin â hen drefgordd [[Bodellog]] ym mhlwyf [[Llanwnda]], gan olrhain ei hanes yn ôl i&#039;r dystiolaeth a geir yn y &quot;[[Record of Caernarvon]]&quot; (1353). Roddir sylw i ble yn union roedd Bodellog a&#039;i therfynau gan fod cryn ansicrwydd wedi bod ynghylch hynny dros y blynyddoedd, gydag [[Eben Fardd]] wedi ei lleoli yn ardal [[Nantcall]] yn rhan uchaf cwmwd [[Uwchgwyrfai]] ger y ffin â phlwyf Dolbenmaen. Rhoddir cryn sylw yn yr ysgrif hefyd i [[Melin Bodellog|Felin Bodellog]], neu [[Melin Bontnewydd|Felin y Bont Newydd]] i roi enw arall arni, a&#039;r helbulon cyfreithiol a&#039;r ymgecru a fu ynglŷn â hi.  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== Cyfeiriadau ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== Cyfeiriadau ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[Categori:Hanes]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[Categori:Hanes]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Irion</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://cof.canolfanuwchgwyrfai.cymru/index.php?title=Arfon_y_Dyddiau_Gynt&amp;diff=11936&amp;oldid=prev</id>
		<title>Irion am 09:11, 23 Awst 2021</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://cof.canolfanuwchgwyrfai.cymru/index.php?title=Arfon_y_Dyddiau_Gynt&amp;diff=11936&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2021-08-23T09:11:44Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;cy&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;← Fersiwn hŷn&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;Fersiwn yn ôl 10:11, 23 Awst 2021&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l3&quot;&gt;Llinell 3:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Llinell 3:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Yr ysgrif gyntaf yn &amp;#039;&amp;#039;Arfon y Dyddiau Gynt&amp;#039;&amp;#039; yw un ar y testun &amp;quot;Castell Caernarfon yn y Rhyfel Mawr&amp;quot; - a&amp;#039;r Rhyfel Mawr yn y cyd-destun yma yw Rhyfel Cartref Lloegr 1642-1648, a gafodd effaith sylweddol ar Gymru&amp;#039;n ogystal. Yn yr ysgrif rhoddir tipyn o gefndir hanes castell Caernarfon ac ymdrinnir yn arbennig â&amp;#039;r gwarchae a fu arno yn ystod y Rhyfel Cartref nes iddo syrthio i fyddin y Cyrnol Mytton ym 1646. Ond rhoddir sylw yn yr ysgrif hefyd i effaith y rhyfel yn ehangach ar ogledd-orllewin Cymru. Ar ôl cyfnod byr o heddwch ym 1646, ail-daniodd y rhyfel ym 1647-48, a sonnir yn arbennig yn yr ysgrif am yr ymladdfa waedlyd a fu ar y Dalar Hir ger Llandygái pan drechwyd John Owen, Clenennau a&amp;#039;i filwyr Brenhinol gan y Cyrnol [[George Twistleton]], [[Lleuar Fawr]] a&amp;#039;i lu a ymladdai dros y Senedd.   &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Yr ysgrif gyntaf yn &amp;#039;&amp;#039;Arfon y Dyddiau Gynt&amp;#039;&amp;#039; yw un ar y testun &amp;quot;Castell Caernarfon yn y Rhyfel Mawr&amp;quot; - a&amp;#039;r Rhyfel Mawr yn y cyd-destun yma yw Rhyfel Cartref Lloegr 1642-1648, a gafodd effaith sylweddol ar Gymru&amp;#039;n ogystal. Yn yr ysgrif rhoddir tipyn o gefndir hanes castell Caernarfon ac ymdrinnir yn arbennig â&amp;#039;r gwarchae a fu arno yn ystod y Rhyfel Cartref nes iddo syrthio i fyddin y Cyrnol Mytton ym 1646. Ond rhoddir sylw yn yr ysgrif hefyd i effaith y rhyfel yn ehangach ar ogledd-orllewin Cymru. Ar ôl cyfnod byr o heddwch ym 1646, ail-daniodd y rhyfel ym 1647-48, a sonnir yn arbennig yn yr ysgrif am yr ymladdfa waedlyd a fu ar y Dalar Hir ger Llandygái pan drechwyd John Owen, Clenennau a&amp;#039;i filwyr Brenhinol gan y Cyrnol [[George Twistleton]], [[Lleuar Fawr]] a&amp;#039;i lu a ymladdai dros y Senedd.   &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Ceir wedyn ysgrif sylweddol yn ymdrin â [[&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Glyniaid &lt;/del&gt;Glynllifon]] o&#039;u dechreuadau lled-chwedlonol gyda [[Cilmin Droed-ddu|Chilmyn Droed-ddu]] ymlaen i&#039;r ail ganrif ar bymtheg a&#039;r ddeunawfed ganrif, pan ddaeth y cyfenw Glynn i ben gyda phriodas [[Frances Glynn]] â [[Thomas Wynn]], Boduan. Mae hon yn ysgrif gyfoethog ei chynnwys sy&#039;n ymdrin â chynnydd a datblygiad y teulu dylanwadol hwn yng ngorllewin yr hen [[Sir Gaernarfon]] a rhoddir sylw i rai o ffigurau amlwg y teulu o&#039;r bymthegfed hyd yr ail ganrif ar bymtheg. Dyma ffynhonnell bwysig i unrhyw un sydd eisiau gwybod mwy am hen deulu&#039;r Glyn.  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Ceir wedyn ysgrif sylweddol yn ymdrin â [[&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Glynniaid &lt;/ins&gt;Glynllifon]] o&#039;u dechreuadau lled-chwedlonol gyda [[Cilmin Droed-ddu|Chilmyn Droed-ddu]] ymlaen i&#039;r ail ganrif ar bymtheg a&#039;r ddeunawfed ganrif, pan ddaeth y cyfenw Glynn i ben gyda phriodas [[Frances Glynn]] â [[Thomas Wynn]], Boduan. Mae hon yn ysgrif gyfoethog ei chynnwys sy&#039;n ymdrin â chynnydd a datblygiad y teulu dylanwadol hwn yng ngorllewin yr hen [[Sir Gaernarfon]] a rhoddir sylw i rai o ffigurau amlwg y teulu o&#039;r bymthegfed hyd yr ail ganrif ar bymtheg. Dyma ffynhonnell bwysig i unrhyw un sydd eisiau gwybod mwy am hen deulu&#039;r Glyn.  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Mae&amp;#039;r ysgrif olaf yn y gyfrol yn ymdrin â hen drefgordd [[Bodellog]] ym mhlwyf [[Llanwnda]], gan olrhain ei hanes yn ôl i&amp;#039;r dystiolaeth a geir yn y &amp;quot;[[Record of Caernarvon]]&amp;quot; (1353). Roddir sylw i ble yn union roedd Bodellog a&amp;#039;i therfynau gan fod cryn ansicrwydd wedi bod ynghylch hynny dros y blynyddoedd, gydag [[Eben Fardd]] wedi ei lleoli yn ardal [[Nantcall]] yn rhan uchaf cwmwd [[Uwchgwyrfai]] ger y ffin â phlwyf Dolbenmaen. Rhoddir cryn sylw yn yr ysgrif hefyd i [[Melin Bodellog|Felin Bodellog]], neu [[Melin y Bontnewydd|Felin y Bont Newydd]] i roi enw arall arni, a&amp;#039;r helbulon cyfreithiol a&amp;#039;r ymgecru a fu ynglŷn â hi.  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Mae&amp;#039;r ysgrif olaf yn y gyfrol yn ymdrin â hen drefgordd [[Bodellog]] ym mhlwyf [[Llanwnda]], gan olrhain ei hanes yn ôl i&amp;#039;r dystiolaeth a geir yn y &amp;quot;[[Record of Caernarvon]]&amp;quot; (1353). Roddir sylw i ble yn union roedd Bodellog a&amp;#039;i therfynau gan fod cryn ansicrwydd wedi bod ynghylch hynny dros y blynyddoedd, gydag [[Eben Fardd]] wedi ei lleoli yn ardal [[Nantcall]] yn rhan uchaf cwmwd [[Uwchgwyrfai]] ger y ffin â phlwyf Dolbenmaen. Rhoddir cryn sylw yn yr ysgrif hefyd i [[Melin Bodellog|Felin Bodellog]], neu [[Melin y Bontnewydd|Felin y Bont Newydd]] i roi enw arall arni, a&amp;#039;r helbulon cyfreithiol a&amp;#039;r ymgecru a fu ynglŷn â hi.  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Irion</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://cof.canolfanuwchgwyrfai.cymru/index.php?title=Arfon_y_Dyddiau_Gynt&amp;diff=11935&amp;oldid=prev</id>
		<title>Irion am 09:11, 23 Awst 2021</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://cof.canolfanuwchgwyrfai.cymru/index.php?title=Arfon_y_Dyddiau_Gynt&amp;diff=11935&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2021-08-23T09:11:23Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;cy&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;← Fersiwn hŷn&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;Fersiwn yn ôl 10:11, 23 Awst 2021&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l1&quot;&gt;Llinell 1:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Llinell 1:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Cyfrol o dair o ysgrifau hanesyddol gan W. Gilbert Williams, Rhostryfan yw &#039;&#039;Arfon y Dyddiau Gynt&#039;&#039;.&amp;lt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;sup&lt;/del&gt;&amp;gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[1]&lt;/del&gt;&amp;lt;/&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;sup&lt;/del&gt;&amp;gt; Nodir yn y Rhagair byr i&#039;r gyfrol bod peth o&#039;r deunydd wedi ei gyhoeddi yn y cylchgrawn &#039;&#039;Cymru&#039;&#039; yn Hydref a Thachwedd 1914 ac yn Ionawr ac Ebrill 1915. Roedd &#039;&#039;Cymru&#039;&#039;, dan olygyddiaeth O.M. Edwards, yn gylchgrawn hynod boblogaidd yn ei ddydd a chyfrannodd Gilbert Williams lawer o ddeunydd iddo dros y blynyddoedd.  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Cyfrol o dair o ysgrifau hanesyddol gan &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[&lt;/ins&gt;W. Gilbert Williams&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]]&lt;/ins&gt;, &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[&lt;/ins&gt;Rhostryfan&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]] &lt;/ins&gt;yw &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&#039;&#039; &#039;&lt;/ins&gt;&#039;&#039;Arfon y Dyddiau Gynt&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&#039;&#039; &#039;&lt;/ins&gt;&#039;&#039;.&amp;lt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ref&lt;/ins&gt;&amp;gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;W. Gilbert Williams, &#039;&#039;Arfon y Dyddiau Gynt&#039;&#039;, (Caernarfon: Cwmni y Cyhoeddwyr Cymreig, Cyf., di-ddyddiad), tt.136&lt;/ins&gt;&amp;lt;/&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ref&lt;/ins&gt;&amp;gt; Nodir yn y Rhagair byr i&#039;r gyfrol bod peth o&#039;r deunydd wedi ei gyhoeddi yn y cylchgrawn &#039;&#039;Cymru&#039;&#039; yn Hydref a Thachwedd 1914 ac yn Ionawr ac Ebrill 1915. Roedd &#039;&#039;Cymru&#039;&#039;, dan olygyddiaeth O.M. Edwards, yn gylchgrawn hynod boblogaidd yn ei ddydd a chyfrannodd Gilbert Williams lawer o ddeunydd iddo dros y blynyddoedd.  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Yr ysgrif gyntaf yn &#039;&#039;Arfon y Dyddiau Gynt&#039;&#039; yw un ar y testun &quot;Castell Caernarfon yn y Rhyfel Mawr&quot; - a&#039;r Rhyfel Mawr yn y cyd-destun yma yw Rhyfel Cartref Lloegr 1642-1648, a gafodd effaith sylweddol ar Gymru&#039;n ogystal. Yn yr ysgrif rhoddir tipyn o gefndir hanes castell Caernarfon ac ymdrinnir yn arbennig â&#039;r gwarchae a fu arno yn ystod y Rhyfel Cartref nes iddo syrthio i fyddin y Cyrnol Mytton ym 1646. Ond rhoddir sylw yn yr ysgrif hefyd i effaith y rhyfel yn ehangach ar ogledd-orllewin Cymru. Ar ôl cyfnod byr o heddwch ym 1646, ail-daniodd y rhyfel ym 1647-48, a sonnir yn arbennig yn yr ysgrif am yr ymladdfa waedlyd a fu ar y Dalar Hir ger &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Llandygai &lt;/del&gt;pan drechwyd John Owen, Clenennau a&#039;i filwyr Brenhinol gan y Cyrnol George Twistleton, Lleuar Fawr a&#039;i lu a ymladdai dros y Senedd.   &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Yr ysgrif gyntaf yn &#039;&#039;Arfon y Dyddiau Gynt&#039;&#039; yw un ar y testun &quot;Castell Caernarfon yn y Rhyfel Mawr&quot; - a&#039;r Rhyfel Mawr yn y cyd-destun yma yw Rhyfel Cartref Lloegr 1642-1648, a gafodd effaith sylweddol ar Gymru&#039;n ogystal. Yn yr ysgrif rhoddir tipyn o gefndir hanes castell Caernarfon ac ymdrinnir yn arbennig â&#039;r gwarchae a fu arno yn ystod y Rhyfel Cartref nes iddo syrthio i fyddin y Cyrnol Mytton ym 1646. Ond rhoddir sylw yn yr ysgrif hefyd i effaith y rhyfel yn ehangach ar ogledd-orllewin Cymru. Ar ôl cyfnod byr o heddwch ym 1646, ail-daniodd y rhyfel ym 1647-48, a sonnir yn arbennig yn yr ysgrif am yr ymladdfa waedlyd a fu ar y Dalar Hir ger &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Llandygái &lt;/ins&gt;pan drechwyd John Owen, Clenennau a&#039;i filwyr Brenhinol gan y Cyrnol &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[&lt;/ins&gt;George Twistleton&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]]&lt;/ins&gt;, &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[&lt;/ins&gt;Lleuar Fawr&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]] &lt;/ins&gt;a&#039;i lu a ymladdai dros y Senedd.   &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Ceir wedyn ysgrif sylweddol yn ymdrin â Glyniaid Glynllifon o&#039;u dechreuadau lled-chwedlonol gyda Chilmyn Droed-ddu ymlaen i&#039;r ail ganrif ar bymtheg a&#039;r ddeunawfed ganrif, pan ddaeth y cyfenw Glynn i ben gyda phriodas Frances Glynn â Thomas Wynn, Boduan. Mae hon yn ysgrif gyfoethog ei chynnwys sy&#039;n ymdrin â chynnydd a datblygiad y teulu dylanwadol hwn yng ngorllewin yr hen Sir Gaernarfon a rhoddir sylw i rai o ffigurau amlwg y teulu o&#039;r bymthegfed hyd yr ail ganrif ar bymtheg. Dyma ffynhonnell bwysig i unrhyw un sydd eisiau gwybod mwy am hen deulu&#039;r Glyn.  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Ceir wedyn ysgrif sylweddol yn ymdrin â &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[&lt;/ins&gt;Glyniaid Glynllifon&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]] &lt;/ins&gt;o&#039;u dechreuadau lled-chwedlonol gyda &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[Cilmin Droed-ddu|&lt;/ins&gt;Chilmyn Droed-ddu&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]] &lt;/ins&gt;ymlaen i&#039;r ail ganrif ar bymtheg a&#039;r ddeunawfed ganrif, pan ddaeth y cyfenw Glynn i ben gyda phriodas &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[&lt;/ins&gt;Frances Glynn&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]] &lt;/ins&gt;â &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[&lt;/ins&gt;Thomas Wynn&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]]&lt;/ins&gt;, Boduan. Mae hon yn ysgrif gyfoethog ei chynnwys sy&#039;n ymdrin â chynnydd a datblygiad y teulu dylanwadol hwn yng ngorllewin yr hen &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[&lt;/ins&gt;Sir Gaernarfon&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]] &lt;/ins&gt;a rhoddir sylw i rai o ffigurau amlwg y teulu o&#039;r bymthegfed hyd yr ail ganrif ar bymtheg. Dyma ffynhonnell bwysig i unrhyw un sydd eisiau gwybod mwy am hen deulu&#039;r Glyn.  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Mae&#039;r ysgrif olaf yn y gyfrol yn ymdrin â hen drefgordd Bodellog ym mhlwyf Llanwnda, gan olrhain ei hanes yn ôl i&#039;r dystiolaeth a geir yn y &quot;Record of Caernarvon&quot; (1353). Roddir sylw i ble yn union roedd Bodellog a&#039;i therfynau gan fod cryn ansicrwydd wedi bod ynghylch hynny dros y blynyddoedd, gydag Eben Fardd wedi ei lleoli yn ardal Nantcall yn rhan uchaf cwmwd Uwchgwyrfai ger y ffin â phlwyf Dolbenmaen. Rhoddir cryn sylw yn yr ysgrif hefyd i Felin Bodellog, neu Felin y Bont Newydd i roi enw arall arni, a&#039;r helbulon cyfreithiol a&#039;r ymgecru a fu ynglŷn â hi.  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Mae&#039;r ysgrif olaf yn y gyfrol yn ymdrin â hen drefgordd &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[&lt;/ins&gt;Bodellog&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]] &lt;/ins&gt;ym mhlwyf &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[&lt;/ins&gt;Llanwnda&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]]&lt;/ins&gt;, gan olrhain ei hanes yn ôl i&#039;r dystiolaeth a geir yn y &quot;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[&lt;/ins&gt;Record of Caernarvon&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]]&lt;/ins&gt;&quot; (1353). Roddir sylw i ble yn union roedd Bodellog a&#039;i therfynau gan fod cryn ansicrwydd wedi bod ynghylch hynny dros y blynyddoedd, gydag &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[&lt;/ins&gt;Eben Fardd&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]] &lt;/ins&gt;wedi ei lleoli yn ardal &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[&lt;/ins&gt;Nantcall&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]] &lt;/ins&gt;yn rhan uchaf cwmwd &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[&lt;/ins&gt;Uwchgwyrfai&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]] &lt;/ins&gt;ger y ffin â phlwyf Dolbenmaen. Rhoddir cryn sylw yn yr ysgrif hefyd i &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[Melin Bodellog|&lt;/ins&gt;Felin Bodellog&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]]&lt;/ins&gt;, neu &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[Melin y Bontnewydd|&lt;/ins&gt;Felin y Bont Newydd&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]] &lt;/ins&gt;i roi enw arall arni, a&#039;r helbulon cyfreithiol a&#039;r ymgecru a fu ynglŷn â hi.  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== Cyfeiriadau ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== Cyfeiriadau ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;1. W. Gilbert Williams, &#039;&#039;Arfon y Dyddiau Gynt&#039;&#039;, (Caernarfon&lt;/del&gt;: &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Cwmni y Cyhoeddwyr Cymreig, Cyf., di-ddyddiad), tt.136.&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[Categori&lt;/ins&gt;:&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Hanes]]&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Irion</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://cof.canolfanuwchgwyrfai.cymru/index.php?title=Arfon_y_Dyddiau_Gynt&amp;diff=11934&amp;oldid=prev</id>
		<title>Cyfaill Eben: Crëwyd tudalen newydd yn dechrau gyda &#039;Cyfrol o dair o ysgrifau hanesyddol gan W. Gilbert Williams, Rhostryfan yw &#039;&#039;Arfon y Dyddiau Gynt&#039;&#039;.&lt;sup&gt;[1]&lt;/sup&gt; Nodir yn y Rhagair byr i&#039;r gyfrol bod p...&#039;</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://cof.canolfanuwchgwyrfai.cymru/index.php?title=Arfon_y_Dyddiau_Gynt&amp;diff=11934&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2021-08-22T11:02:09Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Crëwyd tudalen newydd yn dechrau gyda &amp;#039;Cyfrol o dair o ysgrifau hanesyddol gan W. Gilbert Williams, Rhostryfan yw &amp;#039;&amp;#039;Arfon y Dyddiau Gynt&amp;#039;&amp;#039;.&amp;lt;sup&amp;gt;[1]&amp;lt;/sup&amp;gt; Nodir yn y Rhagair byr i&amp;#039;r gyfrol bod p...&amp;#039;&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;Tudalen newydd&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;Cyfrol o dair o ysgrifau hanesyddol gan W. Gilbert Williams, Rhostryfan yw &amp;#039;&amp;#039;Arfon y Dyddiau Gynt&amp;#039;&amp;#039;.&amp;lt;sup&amp;gt;[1]&amp;lt;/sup&amp;gt; Nodir yn y Rhagair byr i&amp;#039;r gyfrol bod peth o&amp;#039;r deunydd wedi ei gyhoeddi yn y cylchgrawn &amp;#039;&amp;#039;Cymru&amp;#039;&amp;#039; yn Hydref a Thachwedd 1914 ac yn Ionawr ac Ebrill 1915. Roedd &amp;#039;&amp;#039;Cymru&amp;#039;&amp;#039;, dan olygyddiaeth O.M. Edwards, yn gylchgrawn hynod boblogaidd yn ei ddydd a chyfrannodd Gilbert Williams lawer o ddeunydd iddo dros y blynyddoedd. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Yr ysgrif gyntaf yn &amp;#039;&amp;#039;Arfon y Dyddiau Gynt&amp;#039;&amp;#039; yw un ar y testun &amp;quot;Castell Caernarfon yn y Rhyfel Mawr&amp;quot; - a&amp;#039;r Rhyfel Mawr yn y cyd-destun yma yw Rhyfel Cartref Lloegr 1642-1648, a gafodd effaith sylweddol ar Gymru&amp;#039;n ogystal. Yn yr ysgrif rhoddir tipyn o gefndir hanes castell Caernarfon ac ymdrinnir yn arbennig â&amp;#039;r gwarchae a fu arno yn ystod y Rhyfel Cartref nes iddo syrthio i fyddin y Cyrnol Mytton ym 1646. Ond rhoddir sylw yn yr ysgrif hefyd i effaith y rhyfel yn ehangach ar ogledd-orllewin Cymru. Ar ôl cyfnod byr o heddwch ym 1646, ail-daniodd y rhyfel ym 1647-48, a sonnir yn arbennig yn yr ysgrif am yr ymladdfa waedlyd a fu ar y Dalar Hir ger Llandygai pan drechwyd John Owen, Clenennau a&amp;#039;i filwyr Brenhinol gan y Cyrnol George Twistleton, Lleuar Fawr a&amp;#039;i lu a ymladdai dros y Senedd.  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Ceir wedyn ysgrif sylweddol yn ymdrin â Glyniaid Glynllifon o&amp;#039;u dechreuadau lled-chwedlonol gyda Chilmyn Droed-ddu ymlaen i&amp;#039;r ail ganrif ar bymtheg a&amp;#039;r ddeunawfed ganrif, pan ddaeth y cyfenw Glynn i ben gyda phriodas Frances Glynn â Thomas Wynn, Boduan. Mae hon yn ysgrif gyfoethog ei chynnwys sy&amp;#039;n ymdrin â chynnydd a datblygiad y teulu dylanwadol hwn yng ngorllewin yr hen Sir Gaernarfon a rhoddir sylw i rai o ffigurau amlwg y teulu o&amp;#039;r bymthegfed hyd yr ail ganrif ar bymtheg. Dyma ffynhonnell bwysig i unrhyw un sydd eisiau gwybod mwy am hen deulu&amp;#039;r Glyn. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Mae&amp;#039;r ysgrif olaf yn y gyfrol yn ymdrin â hen drefgordd Bodellog ym mhlwyf Llanwnda, gan olrhain ei hanes yn ôl i&amp;#039;r dystiolaeth a geir yn y &amp;quot;Record of Caernarvon&amp;quot; (1353). Roddir sylw i ble yn union roedd Bodellog a&amp;#039;i therfynau gan fod cryn ansicrwydd wedi bod ynghylch hynny dros y blynyddoedd, gydag Eben Fardd wedi ei lleoli yn ardal Nantcall yn rhan uchaf cwmwd Uwchgwyrfai ger y ffin â phlwyf Dolbenmaen. Rhoddir cryn sylw yn yr ysgrif hefyd i Felin Bodellog, neu Felin y Bont Newydd i roi enw arall arni, a&amp;#039;r helbulon cyfreithiol a&amp;#039;r ymgecru a fu ynglŷn â hi. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Cyfeiriadau ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
1. W. Gilbert Williams, &amp;#039;&amp;#039;Arfon y Dyddiau Gynt&amp;#039;&amp;#039;, (Caernarfon: Cwmni y Cyhoeddwyr Cymreig, Cyf., di-ddyddiad), tt.136.&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Cyfaill Eben</name></author>
	</entry>
</feed>