Adar Drws-y-coed - Hanes golygu

Irion am 21:22, 4 Ionawr 2024

2024-01-04T21:22:22Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 22:22, 4 Ionawr 2024
Llinell 106:		Llinell 106:
	Unwaith erioed y gwelais yr aderyn yma yn Nrws-y-coed.		Unwaith erioed y gwelais yr aderyn yma yn Nrws-y-coed.

	===== Golfan y Mynydd =====		===== Golfan y Mynydd [Golfan y Coed] =====
	Aderyn bychan yw hwn gyda phig pur lydan.		Aderyn bychan yw hwn gyda phig pur lydan.

Llinell 113:		Llinell 113:

	===== Gwas y Gog =====		===== Gwas y Gog =====
	Nytha hwn ar lawr a chuddia ei nyth yn ddeheuig mewn gwellt neu wair hir. Er hynny mae y gog yn ~~siŵr~~ o ddod o hyd i’w nyth a dodwy ei ~~ŵy~~ ei hun ynddo.		Nytha hwn ar lawr a chuddia ei nyth yn ddeheuig mewn gwellt neu wair hir. Er hynny mae y gog yn siŵr o ddod o hyd i’w nyth a dodwy ei ŵy ei hun ynddo.

	===== Gwennol =====		===== Gwennol =====
	Dyma i mi aderyn na all yr un aderyn arall gymharu ~~â~~ hi am ehedeg. Mae ychydig o gochni o gwmpas ei phig ac y mae iddi gynffon main, hir.		Dyma i mi aderyn na all yr un aderyn arall gymharu â hi am ehedeg. Mae ychydig o gochni o gwmpas ei phig ac y mae iddi gynffon main, hir.

	===== Gwennol Ddu =====		===== Gwennol Ddu =====
Llinell 131:		Llinell 131:

	===== Gwylan Fôr =====		===== Gwylan Fôr =====
	Dyma aderyn ysglyfaethus iawn. Ei lliw yn ei blwyddyn gyntaf yn fudr-frown. Yn ei hail flwyddyn bydd wedi newid yn hollol: ei chefn a’i hadenydd erbyn hyn yn llwydlas ac ychydig o ddu ar flaen ei hadain, ei chynffon yn wyn yn ogystal â’i phen a’i gwddf, a’i phig a’i choesau yn felyngoch.		Dyma aderyn ysglyfaethus iawn. Ei lliw yn ei blwyddyn gyntaf yn fudr-frown. Yn ei hail flwyddyn bydd wedi newid yn hollol: ei chefn a’i hadenydd erbyn hyn yn llwydlas ac ychydig o ddu ar flaen ei hadain, ei chynffon yn wyn yn ogystal â’i phen a’i gwddf, a’i phig a’i choesau yn felyngoch.

	===== Gylfinir =====		===== Gylfinir =====
Llinell 137:		Llinell 137:

	===== Hwyaden Wyllt =====		===== Hwyaden Wyllt =====
	Dyma un o gyfeillion gorau amaethwyr. Maent yn difa cymaint o falwod a’r rheiny yw lloches ar gylch bywyd y pryfyn bach a gynhyrchai “ffliwc” ar ddefaid a gwartheg. Mae eu gelynion yn lluosog a dyn yw eu gelyn pennaf er eu cael fel danteithfwyd. Mae y ceiliog yn aderyn hardd odiaeth: ei ben yn wyrdd ac ychydig ddu yn gymysg; cylch gwyn cul o gylch ei wddf, ei fron yn lasgoch gydag ychydig o frown ac o gwmpas bôn ei gynffon yn ddu.		Dyma un o gyfeillion gorau amaethwyr. Maent yn difa cymaint o falwod a’r rheiny yw lloches ar gylch bywyd y pryfyn bach a gynhyrchai “ffliwc” ar ddefaid a gwartheg. Mae eu gelynion yn lluosog a dyn yw eu gelyn pennaf er eu cael fel danteithfwyd. Mae y ceiliog yn aderyn hardd odiaeth: ei ben yn wyrdd ac ychydig ddu yn gymysg; cylch gwyn cul o gylch ei wddf, ei fron yn lasgoch gydag ychydig o frown ac o gwmpas bôn ei gynffon yn ddu.

	===== Iâr Ddŵr =====		===== Iâr Ddŵr =====
Llinell 151:		Llinell 151:
	Hoffa yr aderyn bychan hwn y grug, corsdiroedd a thir garw.		Hoffa yr aderyn bychan hwn y grug, corsdiroedd a thir garw.

	===== Llinos Benfelyn =====		===== Llinos Benfelyn [Melyn yr Eithin] =====
	Mae’r aderyn yma yn aros gyda ni gydol y flwyddyn.		Mae’r aderyn yma yn aros gyda ni gydol y flwyddyn.

Llinell 166:		Llinell 166:
	Gofidiais lawer am nad oedd yr ysbienddrych gennyf er cael golwg iawn ar hwn.		Gofidiais lawer am nad oedd yr ysbienddrych gennyf er cael golwg iawn ar hwn.

	===== Pela’r Helyg =====		===== Pela’r Helyg [Titw'r Helyg] =====
	Aderyn bychan ac iddo gynffon hir.		Aderyn bychan ac iddo gynffon hir.

	===== Pia Bach =====		===== Pia Bach [Siff-saff] =====
	Aderyn bychan eto, ei gefn yn llwydlas, ei frest yn laswyn, a llinell ddu ar draws ei lygaid. Aderyn yr haf.		Aderyn bychan eto, ei gefn yn llwydlas, ei frest yn laswyn, a llinell ddu ar draws ei lygaid. Aderyn yr haf.

Llinell 185:		Llinell 185:

	===== Siglen Las =====		===== Siglen Las =====
	Bu ceiliog un gaeaf yn pigo ar ffenestr ein ~~tŷy~~ ni am rai dyddiau ac yn y gwanwyn gwelais ef ar asgell y car yn ymladd ~~â’i~~ lun yn y drych.		Bu ceiliog un gaeaf yn pigo ar ffenestr ein tŷ ni am rai dyddiau ac yn y gwanwyn gwelais ef ar asgell y car yn ymladd â’i lun yn y drych.

	===== Sigl-i-gwt =====		===== Sigl-i-gwt =====
	Byddaf yn hoff iawn o’r aderyn yma a daw ar riniog y drws i ymofyn bwyd.		Byddaf yn hoff iawn o’r aderyn yma a daw ar riniog y drws i ymofyn bwyd.

	===== Sgrech =====		===== Sgrech [Bronfraith fawr] =====
	Dyma’r enw a glywais i erioed am yr aderyn yma, ond gelwir ef yn Dresglen gan rai. Mae ychydig yn fwy na’r aderyn du a’i big ychydig yn fwy er iddo allu ei wthio i’r ddaear i chwilio am ei fwyd. Gwyliwn un ar ddeg ohonynt un diwrnod yn niwedd Awst 1972, yn y cae nepell o ben allt Drws-y-coed. Hawdd canfod eu bod hwythau yn fy ngwylio innau. Trannoeth, yn yr un fan, yr oedd o leiaf hanner cant ohonynt. Cofiaf nyth Sgrech ar goeden yn ymyl Capel Drws-y-coed, a dringodd un o’r bechgyn i fyny ato. Pan oedd bron â’i gyrraedd daeth yr aderyn o gyfeiriad y graig gyferbyn, aeth heibio ei ben yn beryglus o agos, ac amlwg iddo gael dychryn.		Dyma’r enw a glywais i erioed am yr aderyn yma, ond gelwir ef yn Dresglen gan rai. Mae ychydig yn fwy na’r aderyn du a’i big ychydig yn fwy er iddo allu ei wthio i’r ddaear i chwilio am ei fwyd. Gwyliwn un ar ddeg ohonynt un diwrnod yn niwedd Awst 1972, yn y cae nepell o ben allt Drws-y-coed. Hawdd canfod eu bod hwythau yn fy ngwylio innau. Trannoeth, yn yr un fan, yr oedd o leiaf hanner cant ohonynt. Cofiaf nyth Sgrech ar goeden yn ymyl Capel Drws-y-coed, a dringodd un o’r bechgyn i fyny ato. Pan oedd bron â’i gyrraedd daeth yr aderyn o gyfeiriad y graig gyferbyn, aeth heibio ei ben yn beryglus o agos, ac amlwg iddo gael dychryn.

Llinell 209:		Llinell 209:

	===== Trochwr =====		===== Trochwr =====
	Fel y dynoda ei enw, aderyn y ~~dŵr~~ yw ac ni chrwydra ymhell oddi wrth afon. Aderyn o liw du gyda brest wen a chynffon fer ganddo.		Fel y dynoda ei enw, aderyn y dŵr yw ac ni chrwydra ymhell oddi wrth afon. Aderyn o liw du gyda brest wen a chynffon fer ganddo.

	===== Troellwr =====		===== Troellwr =====
	Pan oeddwn yn hogyn, clywn hwn yn canu yn nhir y Gelli, yng nghefn Capel Drws-y-coed. Canai ei ~~g&#acirc;n~~ undonog am oriau gyda’r nos yn ystod yr haf. Ni chlywais ef byth er hynny.		Pan oeddwn yn hogyn, clywn hwn yn canu yn nhir y Gelli, yng nghefn Capel Drws-y-coed. Canai ei gân undonog am oriau gyda’r nos yn ystod yr haf. Ni chlywais ef byth er hynny.

	===== Tylluan Fach =====		===== Tylluan Fach =====
	Gwelais hon gyntaf erioed yn clwydo ar goeden griafol. Ei lliw yn unlliw bron ~~â~~ lliw rhisgl y goeden lle y clwydai. Clwyda yn aml ar wifren drydan ac fe’i gwelir allan yn aml yn ystod y dydd.		Gwelais hon gyntaf erioed yn clwydo ar goeden griafol. Ei lliw yn unlliw bron â lliw rhisgl y goeden lle y clwydai. Clwyda yn aml ar wifren drydan ac fe’i gwelir allan yn aml yn ystod y dydd.

	===== Ydfran =====		===== Ydfran =====
	Credaf mai nid celwydd yw dweud y byddai miloedd o ydfrain i’w cael yn y coed uchel o gwmpas Plas Tal-y-sarn gynt. Gresyn bod lliw hon yn ddu, oherwydd yr wyf yn sicr ei bod o werth mawr i amaethwyr ond gan ei bod yn anodd ei hadnabod rhagor na brân dyddyn y mae cannoedd ohonynt wedi cael eu saethu yn flynyddol. A brain coesgoch hefyd o ran hynny. Cofiaf weld cannoedd o ydfrain yn dod yn rheolaidd o gyfeiriad Nantlle yn foreol, ac yn mynd ar dir garw ar ochr y mynydd i grafu am fwyd, ac o’r herwydd yn llacio tir caled y mynydd cyn dychwelyd drachefn gyda’r nos yn drefnus. Gwrandewais droeon ar drwst eu clebran o goed Plas Tal-y-sarn, a’r rheswm pennaf am y twrw oedd na all ydfran (mwy nag unrhyw aderyn arall o ran hynny), pan a fydd yn clwydo, oddef pen y frân agosaf ati i edrych yr un ffordd â hi. Felly, cyn y ceir tawelwch rhaid i’r brain fod yn edrych i gyfeiriad gwahanol bob yn ail o hyd.		Credaf mai nid celwydd yw dweud y byddai miloedd o ydfrain i’w cael yn y coed uchel o gwmpas [[Plas Tal-y-sarn]] gynt. Gresyn bod lliw hon yn ddu, oherwydd yr wyf yn sicr ei bod o werth mawr i amaethwyr ond gan ei bod yn anodd ei hadnabod rhagor na brân dyddyn y mae cannoedd ohonynt wedi cael eu saethu yn flynyddol. A brain coesgoch hefyd o ran hynny. Cofiaf weld cannoedd o ydfrain yn dod yn rheolaidd o gyfeiriad Nantlle yn foreol, ac yn mynd ar dir garw ar ochr y mynydd i grafu am fwyd, ac o’r herwydd yn llacio tir caled y mynydd cyn dychwelyd drachefn gyda’r nos yn drefnus. Gwrandewais droeon ar drwst eu clebran o goed Plas Tal-y-sarn, a’r rheswm pennaf am y twrw oedd na all ydfran (mwy nag unrhyw aderyn arall o ran hynny), pan a fydd yn clwydo, oddef pen y frân agosaf ati i edrych yr un ffordd â hi. Felly, cyn y ceir tawelwch rhaid i’r brain fod yn edrych i gyfeiriad gwahanol bob yn ail o hyd.
	Un gyda’r nos, ychydig amser yn ôl, euthum draw ar dro heibio i goed yr hen Blas. Erys y coed o hyd i warchod yr adfeilion, ond nid oes yno mwyach ddim trwst ydfrain. Ac ni welais yr un nyth ychwaith. Gofynnais i mi fy hun i ba le yr aethant, tybed? Credaf, am eu bod mor hoff o gwmni pobl, iddynt ddiflannu o goed y Plas pan fu i’r chwareli llechi beidio gweithio. A gwelaf beunydd ddarnau o fynydd-dir sydd wedi tystio i weithgarwch yr ydfrain gynt. Bron na fu iddynt godi “daear las ar wyneb anial dir”. Colled ar eu holau oherwydd gwnaent lawer iawn mwy o les na llanastr.		Un gyda’r nos, ychydig amser yn ôl, euthum draw ar dro heibio i goed yr hen Blas. Erys y coed o hyd i warchod yr adfeilion, ond nid oes yno mwyach ddim trwst ydfrain. Ac ni welais yr un nyth ychwaith. Gofynnais i mi fy hun i ba le yr aethant, tybed? Credaf, am eu bod mor hoff o gwmni pobl, iddynt ddiflannu o goed y Plas pan fu i’r chwareli llechi beidio gweithio. A gwelaf beunydd ddarnau o fynydd-dir sydd wedi tystio i weithgarwch yr ydfrain gynt. Bron na fu iddynt godi “daear las ar wyneb anial dir”. Colled ar eu holau oherwydd gwnaent lawer iawn mwy o les na llanastr.

Llinell 225:		Llinell 225:


	Gwelais rai adar eraill o gwmpas yr ardal ond oherwydd eu bod yn wyllt ni allwn gael golwg iawn arnynt. Synnais a rhyfeddais lawer tro at gyfoeth yr ardal hon yn ei bywyd adaryddol. A beio fy hun na fuaswn wedi sylwi arnynt ynghynt. ‘Roedd y ffurflen honno a ddaeth o’r Weinyddiaeth Amaeth naw mlynedd yn ôl yn dwyn pleser digymysg i mi yn ei sgil, beth bynnag am ffurflenni eraill!		Gwelais rai adar eraill o gwmpas yr ardal ond oherwydd eu bod yn wyllt ni allwn gael golwg iawn arnynt. Synnais a rhyfeddais lawer tro at gyfoeth yr ardal hon yn ei bywyd adaryddol. A beio fy hun na fuaswn wedi sylwi arnynt ynghynt. ‘Roedd y ffurflen honno a ddaeth o’r Weinyddiaeth Amaeth naw mlynedd yn ôl yn dwyn pleser digymysg i mi yn ei sgil, beth bynnag am ffurflenni eraill!

			[[Categori:Amryw]]
			[[Categori:Dogfennau ac adysgrifau gwreiddiol]]

Irion am 18:36, 4 Ionawr 2024

2024-01-04T18:36:58Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 19:36, 4 Ionawr 2024
Llinell 43:		Llinell 43:
	Aderyn hoff o’r wlad yw hwn. Gwelir ef ar dir uchel yn ogystal ag ar lan y môr.		Aderyn hoff o’r wlad yw hwn. Gwelir ef ar dir uchel yn ogystal ag ar lan y môr.

	===== Brych y Cae =====		===== Brych y Cae [Llwyd y Berth] =====
	Mae yr aderyn yma gyda ni gydol y flwyddyn ac yn y gaeaf gwelir ef yn bwyta gyda’r ieir.		Mae yr aderyn yma gyda ni gydol y flwyddyn ac yn y gaeaf gwelir ef yn bwyta gyda’r ieir.

Llinell 49:		Llinell 49:
	Ei chefn yn llwyd-ddu a’i bron o liw golau gyda gwawr felyn, ysmotiog. Un o’r cantorion gorau.		Ei chefn yn llwyd-ddu a’i bron o liw golau gyda gwawr felyn, ysmotiog. Un o’r cantorion gorau.

	===== Caseg y Ddrycin =====		===== Caseg y Ddrycin [Socan Eira] =====
	Dyma aderyn y gaeaf eto. Yn yr un amser ag y bu i mi weld yr Asgell Goch y gwelais hwn gyntaf hefyd. Safai ar ganol y cae gan wthio ei big i’r ddaear i chwilio am ei fwyd.		Dyma aderyn y gaeaf eto. Yn yr un amser ag y bu i mi weld yr Asgell Goch y gwelais hwn gyntaf hefyd. Safai ar ganol y cae gan wthio ei big i’r ddaear i chwilio am ei fwyd.

	===== Cigfran =====		===== Cigfran =====
	Mae y cigfrain wedi bod yn llawer mwy niferus nag ydynt heddiw. Deuant yn y bore o gyfeiriad clogwyni Drws-y-coed gan roi digon o rybudd i’r holl adar eraill eu bod yn dod. Gwelais gigfran yn gwrthod i wylan y môr fynd yn agos at Glogwyn y Garreg un tro. Bu herio maith cyn i’r wylan roi i fyny yr ymdrech.		Mae y cigfrain wedi bod yn llawer mwy niferus nag ydynt heddiw. Deuant yn y bore o gyfeiriad clogwyni Drws-y-coed gan roi digon o rybudd i’r holl adar eraill eu bod yn dod. Gwelais gigfran yn gwrthod i wylan y môr fynd yn agos at [[Clogwyn y Garreg\|Glogwyn y Garreg]] un tro. Bu herio maith cyn i’r wylan roi i fyny yr ymdrech.

	===== Clegr y Garreg =====		===== Clegr y Garreg =====
	Un arall o adar bychan. Ychydig o liw gwyn o gwmpas ei ben, a’i gynffon yn wyn. Gweddill ei gorff yn gochddu.		Un arall o adar bychan. Ychydig o liw gwyn o gwmpas ei ben, a’i gynffon yn wyn. Gweddill ei gorff yn gochddu.

	===== Cnocell y Cnau =====		===== Cnocell y Cnau [Trelor y Cnau] =====
	Cynffon fer sydd gan hwn a phig miniog. Ei liw yn llwydlas ac oddi tano yn wyn gyda gwawr felyn. Pan oeddwn blentyn gwyddwn am nyth y gnocell mewn twll yn y wal gerrig a pharhaodd ei epil i nythu yn yr un lle am drigain mlynedd a mwy.		Cynffon fer sydd gan hwn a phig miniog. Ei liw yn llwydlas ac oddi tano yn wyn gyda gwawr felyn. Pan oeddwn blentyn gwyddwn am nyth y gnocell mewn twll yn y wal gerrig a pharhaodd ei epil i nythu yn yr un lle am drigain mlynedd a mwy.

	===== Cnocell y Coed =====		===== Cnocell y Coed =====
	Dyma aderyn hardd: ei gefn y felynwyrdd a ~~bôn~~ ei gynffon yn felyn golau; ychydig o ddu o gwmpas ei lygaid a’i gorun yn goch. Tylla yn aml ~~gyda’ibig~~ cryf i bolion trydan a pholion teligraff yn ogystal ~~â~~ choed i chwilio am bryfetach.		Dyma aderyn hardd: ei gefn y felynwyrdd a bôn ei gynffon yn felyn golau; ychydig o ddu o gwmpas ei lygaid a’i gorun yn goch. Tylla yn aml gyda’i big cryf i bolion trydan a pholion teligraff yn ogystal â choed i chwilio am bryfetach.

	===== Coch y Berllan =====		===== Coch y Berllan =====
Llinell 74:		Llinell 74:

	===== Corhwyaden =====		===== Corhwyaden =====
	Yn ystod y blynyddoedd diwethaf yma gwelais amryw o’r rhai hyn ar Lyn y Dywarchen ac ar Lyn Bryn Meirch, a dyma yr hwyaden leiaf yn Iwrop. Ni wn y rheswm paham, ond ni welais yr un yn 1972.		Yn ystod y blynyddoedd diwethaf yma gwelais amryw o’r rhai hyn ar [[Llyn y Dywarchen\|Lyn y Dywarchen]] ac ar Lyn Bryn Meirch, a dyma yr hwyaden leiaf yn Iwrop. Ni wn y rheswm paham, ond ni welais yr un yn 1972.

	===== Cornchwiglen =====		===== Cornchwiglen =====
	Dyma aderyn eto na welir ond ychydig iawn ohonynt; ~~Nytha’r~~ aderyn ar lawr ynghanol gwellt hir mewn lle corsiog. Gedy y cywion y nyth ychydig oriau wedi deori.		Dyma aderyn eto na welir ond ychydig iawn ohonynt; nytha’r aderyn ar lawr ynghanol gwellt hir mewn lle corsiog. Gedy y cywion y nyth ychydig oriau wedi deori.

	===== Cotiar =====		===== Cotiar =====

Irion am 13:53, 4 Ionawr 2024

2024-01-04T13:53:54Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 14:53, 4 Ionawr 2024
Llinell 19:		Llinell 19:

	===== Aderyn y To =====		===== Aderyn y To =====
	Yn y flwyddyn 1916 yr oedd ugeiniau lawer o’r adar yma yn nythu yn y pileri cerrig a adeiladwyd i ddal cafnau oedd yn cario dŵr i droi olwynion y gwaith copr yn Nrws-y-coed. Yr un flwyddyn daeth peirianwyr o gwmni John Fowler o Leeds i wneud ychydig o waith ar dracsion y gwaith, a phob cyfle a gawsent byddent allan yn anelu am yr adar hyn gyda ffyn-taflu a cherrig. Ac er yr adeg hynny ni welwyd yr un aderyn y to yn Nrws-y-coed.		Yn y flwyddyn 1916 yr oedd ugeiniau lawer o’r adar yma yn nythu yn y pileri cerrig a adeiladwyd i ddal cafnau oedd yn cario dŵr i droi olwynion y [[Gwaith copr Drws-y-coed\|gwaith copr yn Nrws-y-coed]]. Yr un flwyddyn daeth peirianwyr o gwmni John Fowler o Leeds i wneud ychydig o waith ar dracsion y gwaith, a phob cyfle a gawsent byddent allan yn anelu am yr adar hyn gyda ffyn-taflu a cherrig. Ac er yr adeg hynny ni welwyd yr un aderyn y to yn Nrws-y-coed.

	===== Asgell Goch =====		===== Asgell Goch =====
	Gwelais hwn am y tro cyntaf erioed yn Nhachwedd 1970. Nid dyma y tro cyntaf iddo ddod yma o bosibl, ond yr adeg hynny bu i mi brynu ysbienddrych ~~newtydd~~ a bu hon yn gymorth mawr i mi i ddod i adnabod llawer o’r adar hyn. Ymwelydd y gaeaf yw hwn a gwelais ef laweroedd o weithiau yn ystod y gaeaf, gan amlaf yn bwyta ffrwythau drain gwynion. Ar ei ochrau y mae’r cochni, nid ar ei esgyll.		Gwelais hwn am y tro cyntaf erioed yn Nhachwedd 1970. Nid dyma y tro cyntaf iddo ddod yma o bosibl, ond yr adeg hynny bu i mi brynu ysbienddrych newydd a bu hon yn gymorth mawr i mi i ddod i adnabod llawer o’r adar hyn. Ymwelydd y gaeaf yw hwn a gwelais ef laweroedd o weithiau yn ystod y gaeaf, gan amlaf yn bwyta ffrwythau drain gwynion. Ar ei ochrau y mae’r cochni, nid ar ei esgyll.

	===== Asgell Fraith =====		===== Asgell Fraith [Ji-binc] =====
	Aderyn bychan hardd, yn enwedig y ceiliog. Un agos atoch, fel y byddem yn dweud, o’r braidd yn ddigywilydd weithiau. Ym misoedd y gaeaf bydd dwsin neu bymtheg ohonynt yn fy ngwylio yn paratoi bwyd i’r ~~cŷn~~ a deuant o fewn llai na dwylath i mi i fwyta ohono. Ond, chwarae teg iddynt, byddant sicr o dalu amdano gyda chân fach bert.		Aderyn bychan hardd, yn enwedig y ceiliog. Un agos atoch, fel y byddem yn dweud, o’r braidd yn ddigywilydd weithiau. Ym misoedd y gaeaf bydd dwsin neu bymtheg ohonynt yn fy ngwylio yn paratoi bwyd i’r cŵn a deuant o fewn llai na dwylath i mi i fwyta ohono. Ond, chwarae teg iddynt, byddant sicr o dalu amdano gyda chân fach bert.
	Cerddwn un diwrnod o Ddolserau sydd oddeutu tair milltir o Ddolgellau, i fyny llwybr cul trwy goedwig yn ystod haf 1972. Tra’n cerdded trwy’r coed, o’m blaen ehedai un o’r adar hyn, o frigyn i frigyn rhyw ddegllath o’m blaen o hyd, a chanu yn soniarus. Gwnaeth felly hyd nes y deuthum allan o’r goedwig ar ffordd Dinas Mawddwy. Tybed a oeddwn yn rhy ddiniwed wrth feddwl ei fod yn fy adnabod, a’i fod yntau fel un arall o ‘adar’ Dyffryn Nantlle yno ar ei wyliau, a’i fod yn un o’r adar a oedd yn bwyta bwyd y cŵn yn y gaeaf? Pwy a ŵyr ynte? Gresynaf na fu i mi ddiolch iddo am ei ~~gân~~ y diwrnod hwnnw.		Cerddwn un diwrnod o Ddolserau sydd oddeutu tair milltir o Ddolgellau, i fyny llwybr cul trwy goedwig yn ystod haf 1972. Tra’n cerdded trwy’r coed, o’m blaen ehedai un o’r adar hyn, o frigyn i frigyn rhyw ddegllath o’m blaen o hyd, a chanu yn soniarus. Gwnaeth felly hyd nes y deuthum allan o’r goedwig ar ffordd Dinas Mawddwy. Tybed a oeddwn yn rhy ddiniwed wrth feddwl ei fod yn fy adnabod, a’i fod yntau fel un arall o ‘adar’ Dyffryn Nantlle yno ar ei wyliau, a’i fod yn un o’r adar a oedd yn bwyta bwyd y cŵn yn y gaeaf? Pwy a ŵyr ynte? Gresynaf na fu i mi ddiolch iddo am ei gân y diwrnod hwnnw.

	===== Boda =====		===== Boda [Bwncath] =====
	Mae amryw ohonynt i’w gweld o gwmpas creigiau Drws-y-coed. Pan aiff boda yn hen ni chaiff aros gyda y rhai ieuanc a bydd eu hymddygiad tuag at yr ~~oedranus~~ yn greulon. Byddaf yn gweld hen foda yn ddyddiol yn llercian gyda gwaelodion y dyffryn. Mae cryn wahaniaeth yn lliw yr hen a’r ieuanc hefyd. Pan eheda yr hen foda drwy waelod y dyffryn yma gallaf weld ei gefn weithiau os digwydd i mi fod yn weddol uchel ar y llethrau. Byddaf yn ei weld yn debyg i liw côt frethyn cartref fy nhaid: wedi cochi braidd ac ôl blynyddoedd o wisgo arni.		Mae amryw ohonynt i’w gweld o gwmpas creigiau Drws-y-coed. Pan aiff boda yn hen ni chaiff aros gyda y rhai ieuanc a bydd eu hymddygiad tuag at yr oedrannus yn greulon. Byddaf yn gweld hen foda yn ddyddiol yn llercian gyda gwaelodion y dyffryn. Mae cryn wahaniaeth yn lliw yr hen a’r ieuanc hefyd. Pan eheda yr hen foda drwy waelod y dyffryn yma gallaf weld ei gefn weithiau os digwydd i mi fod yn weddol uchel ar y llethrau. Byddaf yn ei weld yn debyg i liw côt frethyn cartref fy nhaid: wedi cochi braidd ac ôl blynyddoedd o wisgo arni.

	===== Brân Goesgoch =====		===== Brân Goesgoch =====
	Pan oeddwn hogyn ysgol yr oedd rhai cannoedd o’r brain hyn yn nythu ar Glogwyn Barcud ac er bod saethu yn aml yn y gwaith copr a’r mwynwyr yn cerdded ôl a blaen heibio iddynt ni chynhyrfai hynny ddim arnynt. Yr oedd yma ddigonedd o siafftiau wedi peidio â’u gweithio yn lleoedd wrth fodd eu calon i nythu ynddynt. Cofiaf un digwyddiad diddorol gyda’r brain coesgoch hyn. Llythyrgludydd o’r enw Dic, (Dic Tyddyn-bengam i bobl Drws-y-coed), yn dod ar ei feic yn ddyddiol o Ben-y-groes i Ddrws-y-coed ar bob tywydd. Dechreuai ddosbarthu llythyrau yn fferm Y Ffridd, Nantlle, ac yna i bob tŷ a fferm (os byddai llythyrau) hyd y dyffryn gan orffen yn y Tŷ Newydd oddeutu naw o’r gloch bob bore. Yna treuliai’r dydd mewn cwt bychan a wnaed ar ei gyfer yn Nrws-y-coed hyd bump o’r gloch, er cael mynd â’r llythyrau oedd yn cael eu hanfon o Ddrws-y-coed gydag ef. Un diwrnod aeth Dic gyda’i wn i dir y Gelli, yng nghefn Capel Drws-y-coed, lle yr arferai llawer o’r brain coesgoch ymgasglu yn ddyddiol. Saethodd i’w canol, ac er mor niferus oeddynt ni laddodd ond un ohonynt, ac aeth yno i’w chyrchu. Gydag iddo ei chodi, dyma weddill y brain yn bwrw eu hunain arno o’r awyr gan ei guro yn ei ben gyda’u hadenydd. Bu raid iddo roi ei gôt am ei ben a rhedeg i geisio cysgod.		Pan oeddwn hogyn ysgol yr oedd rhai cannoedd o’r brain hyn yn nythu ar [[Clogwyn y Barcut\|Glogwyn Barcud]] ac er bod saethu yn aml yn y gwaith copr a’r mwynwyr yn cerdded ôl a blaen heibio iddynt ni chynhyrfai hynny ddim arnynt. Yr oedd yma ddigonedd o siafftiau wedi peidio â’u gweithio yn lleoedd wrth fodd eu calon i nythu ynddynt. Cofiaf un digwyddiad diddorol gyda’r brain coesgoch hyn. Llythyrgludydd o’r enw Dic, (Dic Tyddyn-bengam i bobl Drws-y-coed), yn dod ar ei feic yn ddyddiol o Pen-y-groes\|Ben-y-groes]] i Ddrws-y-coed ar bob tywydd. Dechreuai ddosbarthu llythyrau yn fferm Y [[Ffridd]], [[Nantlle]], ac yna i bob tŷ a fferm (os byddai llythyrau) hyd y dyffryn gan orffen yn y Tŷ Newydd oddeutu naw o’r gloch bob bore. Yna treuliai’r dydd mewn cwt bychan a wnaed ar ei gyfer yn Nrws-y-coed hyd bump o’r gloch, er cael mynd â’r llythyrau oedd yn cael eu hanfon o Ddrws-y-coed gydag ef. Un diwrnod aeth Dic gyda’i wn i dir y [[Gelli-ffrydiau\|Gelli]], yng nghefn [[Capel Drws-y-coed (A)\|Capel Drws-y-coed]], lle yr arferai llawer o’r brain coesgoch ymgasglu yn ddyddiol. Saethodd i’w canol, ac er mor niferus oeddynt ni laddodd ond un ohonynt, ac aeth yno i’w chyrchu. Gydag iddo ei chodi, dyma weddill y brain yn bwrw eu hunain arno o’r awyr gan ei guro yn ei ben gyda’u hadenydd. Bu raid iddo roi ei gôt am ei ben a rhedeg i geisio cysgod.

	===== Brân Dyddyn =====		===== Brân Dyddyn =====
	Dyma, yn ddi-os, un o elynion mwyaf y ffermwr mynyddig, gan y gwna hon a’i chymheiriaid gymaint difrod ar dymor geni ŵyn. Bob amser yn bâr, byddant yn gwylio dafad yn geni oen, ac os na ~~bydd~~ y ddafad yn eithaf sydyn i godi at yr oen byddant wedi tynnu ei lygaid a thorri ymaith ei dafod. A phe byddai digwydd i’r ddafad fod yn wael a methu codi, ni phetrusant ddim cyn gwneud yr un peth iddi hithau.		Dyma, yn ddi-os, un o elynion mwyaf y ffermwr mynyddig, gan y gwna hon a’i chymheiriaid gymaint difrod ar dymor geni ŵyn. Bob amser yn bâr, byddant yn gwylio dafad yn geni oen, ac os na fydd y ddafad yn eithaf sydyn i godi at yr oen byddant wedi tynnu ei lygaid a thorri ymaith ei dafod. A phe byddai digwydd i’r ddafad fod yn wael a methu codi, ni phetrusant ddim cyn gwneud yr un peth iddi hithau.

	===== Brân Lwyd =====		===== Brân Lwyd =====

Irion am 12:31, 4 Ionawr 2024

2024-01-04T12:31:09Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 13:31, 4 Ionawr 2024
Llinell 9:		Llinell 9:

	'''Lluniwyd y rhestr isod gan William Lloyd Williams ym 1972, ac yr ydym yn ddyledus i'w fab, Robin Ross Williams, am ganaitáu i ni ei hatgynhyrchu yma. Yr unig ychwanegiadau yw enwau amgen ar rai adar, a hynny mewn cromfachau. Mae enwau adar yn tueddu amrywio'n fawr o ardal i ardal.'''		'''Lluniwyd y rhestr isod gan William Lloyd Williams ym 1972, ac yr ydym yn ddyledus i'w fab, Robin Ross Williams, am ganaitáu i ni ei hatgynhyrchu yma. Yr unig ychwanegiadau yw enwau amgen ar rai adar, a hynny mewn cromfachau. Mae enwau adar yn tueddu amrywio'n fawr o ardal i ardal.'''

	~~== Adar Drws-y-coed ==~~

	Ar fferm o’r enw [[Drws-y-coed Isaf]] y treuliais fy oes o’r bron. Hon yw y fferm uchaf yn [[Dyffryn Nantlle\|Nyffryn Nantlle]], a naw mlynedd yn ôl [sef, ym 1963] fe’m dewiswyd gan y Weinyddiaeth Amaeth (ac eraill yma ac acw ledled y sir), er iddynt gael rhyw amcan am luosogrwydd y pla yn y sir, a’u cynefin. Yr oedd amryw o gwestiynau ar ffurflen a rhai o’r cwestiynau hynny yn ymwneud ag adar. Daeth peth gwrid i’m hwyneb pan sylweddolais cyn lleied a wyddwn am fywyd oedd o’m cwmpas yn ddyddiol ond cododd hyn ddiddordeb mawr ynof ......		Ar fferm o’r enw [[Drws-y-coed Isaf]] y treuliais fy oes o’r bron. Hon yw y fferm uchaf yn [[Dyffryn Nantlle\|Nyffryn Nantlle]], a naw mlynedd yn ôl [sef, ym 1963] fe’m dewiswyd gan y Weinyddiaeth Amaeth (ac eraill yma ac acw ledled y sir), er iddynt gael rhyw amcan am luosogrwydd y pla yn y sir, a’u cynefin. Yr oedd amryw o gwestiynau ar ffurflen a rhai o’r cwestiynau hynny yn ymwneud ag adar. Daeth peth gwrid i’m hwyneb pan sylweddolais cyn lleied a wyddwn am fywyd oedd o’m cwmpas yn ddyddiol ond cododd hyn ddiddordeb mawr ynof ......

Irion am 12:30, 4 Ionawr 2024

2024-01-04T12:30:07Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 13:30, 4 Ionawr 2024
Llinell 5:		Llinell 5:
	\|-		\|-
	\|}		\|}
	~~== Adar Drws-y-coed ==~~


	~~=== gan William Lloyd Williams yn 1972. ===~~

	Ar fferm o’r enw Drws-y-coed Isaf y treuliais fy oes o’r bron. Hon yw y fferm uchaf yn Nyffryn Nantlle, a naw mlynedd yn ôl ~~fe’i~~ dewiswyd gan y ~~Weinyddiaethy~~ Amaeth (ac eraill yma ac acw ledled y sir), er iddynt gael rhyw amcan am luosogrwydd y pla yn y sir, a’u cynefin. Yr oedd amryw o gwestiynau ar ffurflen a rhai o’r cwestiynau hynny yn ymwneud ag adar. Daeth peth gwrid i’m hwyneb pan sylweddolais cyn lleied a wyddwn am fywyd oedd o’m cwmpas yn ddyddiol ond cododd hyn ddiddordeb mawr ynof ......		'''Lluniwyd y rhestr isod gan William Lloyd Williams ym 1972, ac yr ydym yn ddyledus i'w fab, Robin Ross Williams, am ganaitáu i ni ei hatgynhyrchu yma. Yr unig ychwanegiadau yw enwau amgen ar rai adar, a hynny mewn cromfachau. Mae enwau adar yn tueddu amrywio'n fawr o ardal i ardal.'''

			== Adar Drws-y-coed ==

			Ar fferm o’r enw [[Drws-y-coed Isaf]] y treuliais fy oes o’r bron. Hon yw y fferm uchaf yn [[Dyffryn Nantlle\|Nyffryn Nantlle]], a naw mlynedd yn ôl [sef, ym 1963] fe’m dewiswyd gan y Weinyddiaeth Amaeth (ac eraill yma ac acw ledled y sir), er iddynt gael rhyw amcan am luosogrwydd y pla yn y sir, a’u cynefin. Yr oedd amryw o gwestiynau ar ffurflen a rhai o’r cwestiynau hynny yn ymwneud ag adar. Daeth peth gwrid i’m hwyneb pan sylweddolais cyn lleied a wyddwn am fywyd oedd o’m cwmpas yn ddyddiol ond cododd hyn ddiddordeb mawr ynof ......

	Mynnwch ddod i adnabod yr adar sydd yn eich hardal eich hun ac fe synnwch cymaint sydd yna ohonynt na fu i chwi erioed sylwi arnynt cynt. Rhai bach eu maint, rhai mwy, a rhai mawr, a’r cwbl tu hwnt i’ch dychymyg o hardd. ’Rwy’n sicr bod cymaint amrywiaeth mewn adar o fôr i fynydd yn Nyffryn Nantlle nag odid unrhyw fan a cheisiaf ddweud ychydig am yr adar a welais yng nghwr uchaf y Dyffryn.		Mynnwch ddod i adnabod yr adar sydd yn eich hardal eich hun ac fe synnwch cymaint sydd yna ohonynt na fu i chwi erioed sylwi arnynt cynt. Rhai bach eu maint, rhai mwy, a rhai mawr, a’r cwbl tu hwnt i’ch dychymyg o hardd. ’Rwy’n sicr bod cymaint amrywiaeth mewn adar o fôr i fynydd yn Nyffryn Nantlle nag odid unrhyw fan a cheisiaf ddweud ychydig am yr adar a welais yng nghwr uchaf y Dyffryn.

Irion am 12:23, 4 Ionawr 2024

2024-01-04T12:23:52Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 13:23, 4 Ionawr 2024
Llinell 1:		Llinell 1:
			{\| style="float:right;border:8px solid gray;background: yellow;padding:5px;width:1050px"
			\|'''Mae'r dudalen hon wedi ei diogelu''' gan ei bod yn drawsysgrif (wedi'i golygu) o waith gwreiddiol. Os byddwch am ychwanegu ffeithiau, neu gywiro unrhyw camsyniad, anfonwch e-bost at cofycwmwd@gmail.com neu nodwch eich sylwadau ar y dudalen sgwrs, ar gyfer sylw gan y Gweinyddwyr. Gellwch hefyd nodi gwybodaeth ychwanegol ar dudalen briodol cyffredinol, megis [[Drws-y-coed]].
			Mae dolennau at dudalennau eraill yn gweithio yn yr un modd ag ar dudalennau eraill.

			\|-
			\|}
	== Adar Drws-y-coed ==		== Adar Drws-y-coed ==

Malan% am 22:00, 3 Ionawr 2024

2024-01-03T22:00:34Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 23:00, 3 Ionawr 2024
Llinell 134:		Llinell 134:
	Dyma un o gyfeillion gorau amaethwyr. Maent yn difa cymaint o falwod a’r rheiny yw lloches ar gylch bywyd y pryfyn bach a gynhyrchai “ffliwc” ar ddefaid a gwartheg. Mae eu gelynion yn lluosog a dyn yw eu gelyn pennaf er eu cael fel danteithfwyd. Mae y ceiliog yn aderyn hardd odiaeth: ei ben yn wyrdd ac ychydig ddu yn gymysg; cylch gwyn cul o gylch ei wddf, ei fron yn lasgoch gydag ychydig o frown ac o gwmpas bôn ei gynffon yn ddu.		Dyma un o gyfeillion gorau amaethwyr. Maent yn difa cymaint o falwod a’r rheiny yw lloches ar gylch bywyd y pryfyn bach a gynhyrchai “ffliwc” ar ddefaid a gwartheg. Mae eu gelynion yn lluosog a dyn yw eu gelyn pennaf er eu cael fel danteithfwyd. Mae y ceiliog yn aderyn hardd odiaeth: ei ben yn wyrdd ac ychydig ddu yn gymysg; cylch gwyn cul o gylch ei wddf, ei fron yn lasgoch gydag ychydig o frown ac o gwmpas bôn ei gynffon yn ddu.

	===== ~~Iar~~ Ddŵr =====		===== Iâr Ddŵr =====
	Aderyn a ddaw yma yn yr haf yw hwn a gwna ei nyth heb fod ymhell oddi wrth lyn neu afon.		Aderyn a ddaw yma yn yr haf yw hwn a gwna ei nyth heb fod ymhell oddi wrth lyn neu afon.

Malan% am 21:57, 3 Ionawr 2024

2024-01-03T21:57:28Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 22:57, 3 Ionawr 2024
Llinell 134:		Llinell 134:
	Dyma un o gyfeillion gorau amaethwyr. Maent yn difa cymaint o falwod a’r rheiny yw lloches ar gylch bywyd y pryfyn bach a gynhyrchai “ffliwc” ar ddefaid a gwartheg. Mae eu gelynion yn lluosog a dyn yw eu gelyn pennaf er eu cael fel danteithfwyd. Mae y ceiliog yn aderyn hardd odiaeth: ei ben yn wyrdd ac ychydig ddu yn gymysg; cylch gwyn cul o gylch ei wddf, ei fron yn lasgoch gydag ychydig o frown ac o gwmpas bôn ei gynffon yn ddu.		Dyma un o gyfeillion gorau amaethwyr. Maent yn difa cymaint o falwod a’r rheiny yw lloches ar gylch bywyd y pryfyn bach a gynhyrchai “ffliwc” ar ddefaid a gwartheg. Mae eu gelynion yn lluosog a dyn yw eu gelyn pennaf er eu cael fel danteithfwyd. Mae y ceiliog yn aderyn hardd odiaeth: ei ben yn wyrdd ac ychydig ddu yn gymysg; cylch gwyn cul o gylch ei wddf, ei fron yn lasgoch gydag ychydig o frown ac o gwmpas bôn ei gynffon yn ddu.

	===== Iar ~~Ddwr~~ =====		===== Iar Ddŵr =====
	Aderyn a ddaw yma yn yr haf yw hwn a gwna ei nyth heb fod ymhell oddi wrth lyn neu afon.		Aderyn a ddaw yma yn yr haf yw hwn a gwna ei nyth heb fod ymhell oddi wrth lyn neu afon.

Llinell 170:		Llinell 170:
	Ymwelydd misoedd y haf.		Ymwelydd misoedd y haf.

	===== Pibydd y Dŵr ~~=====~~ a		===== Pibydd y Dŵr a Phibydd y Graig =====
	~~===== Pibydd~~ y Graig =====
	Mae y ddau aderyn yma yn debyg iawn i’w gilydd ac yn fwy na Pibydd y Coed a’r Ehedydd. Gwelais un ohonynt ar lan Llyn Bryn Meirch y dydd o’r blaen.		Mae y ddau aderyn yma yn debyg iawn i’w gilydd ac yn fwy na Pibydd y Coed a’r Ehedydd. Gwelais un ohonynt ar lan Llyn Bryn Meirch y dydd o’r blaen.

Llinell 202:		Llinell 201:

	===== Titw Tomos Las Mawr =====		===== Titw Tomos Las Mawr =====
	Bydd hwn gyda ni drwy’r flwyddyn. Mae yn aderyn hardd a hoff yw o fod o gwmpas y tŷy.		Bydd hwn gyda ni drwy’r flwyddyn. Mae yn aderyn hardd a hoff yw o fod o gwmpas y tŷ.

	===== Trochwr =====		===== Trochwr =====

Malan% am 21:50, 3 Ionawr 2024

2024-01-03T21:50:37Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 22:50, 3 Ionawr 2024
Llinell 21:		Llinell 21:
	===== Asgell Fraith =====		===== Asgell Fraith =====
	Aderyn bychan hardd, yn enwedig y ceiliog. Un agos atoch, fel y byddem yn dweud, o’r braidd yn ddigywilydd weithiau. Ym misoedd y gaeaf bydd dwsin neu bymtheg ohonynt yn fy ngwylio yn paratoi bwyd i’r cŷn a deuant o fewn llai na dwylath i mi i fwyta ohono. Ond, chwarae teg iddynt, byddant sicr o dalu amdano gyda chân fach bert.		Aderyn bychan hardd, yn enwedig y ceiliog. Un agos atoch, fel y byddem yn dweud, o’r braidd yn ddigywilydd weithiau. Ym misoedd y gaeaf bydd dwsin neu bymtheg ohonynt yn fy ngwylio yn paratoi bwyd i’r cŷn a deuant o fewn llai na dwylath i mi i fwyta ohono. Ond, chwarae teg iddynt, byddant sicr o dalu amdano gyda chân fach bert.
	Cerddwn un diwrnod o Ddolserau sydd oddeutu tair milltir o Ddolgellau, i fyny llwybr cul trwy goedwig yn ystod haf 1972. Tra’n cerdded trwy’r coed, o’m blaen ehedai un o’r adar hyn, o frigyn i frigyn rhyw ddegllath o’m blaen o hyd, a chanu yn soniarus. Gwnaeth felly hyd nes y deuthum allan o’r goedwig ar ffordd Dinas Mawddwy. Tybed a oeddwn yn rhy ddiniwed wrth feddwl ei fod yn fy adnabod, a’i fod yntau fel un arall o ‘adar’ Dyffryn Nantlle yno ar ei wyliau, a’i fod yn un o’r adar a oedd yn bwyta bwyd y ~~c^wn~~ yn y gaeaf? Pwy a ~~ŷr~~ ynte? Gresynaf na fu i mi ddiolch iddo am ei gân y diwrnod hwnnw.		Cerddwn un diwrnod o Ddolserau sydd oddeutu tair milltir o Ddolgellau, i fyny llwybr cul trwy goedwig yn ystod haf 1972. Tra’n cerdded trwy’r coed, o’m blaen ehedai un o’r adar hyn, o frigyn i frigyn rhyw ddegllath o’m blaen o hyd, a chanu yn soniarus. Gwnaeth felly hyd nes y deuthum allan o’r goedwig ar ffordd Dinas Mawddwy. Tybed a oeddwn yn rhy ddiniwed wrth feddwl ei fod yn fy adnabod, a’i fod yntau fel un arall o ‘adar’ Dyffryn Nantlle yno ar ei wyliau, a’i fod yn un o’r adar a oedd yn bwyta bwyd y cŵn yn y gaeaf? Pwy a ŵyr ynte? Gresynaf na fu i mi ddiolch iddo am ei gân y diwrnod hwnnw.

	===== Boda =====		===== Boda =====

Malan% am 21:34, 3 Ionawr 2024

2024-01-03T21:34:01Z

← Fersiwn hŷn		Fersiwn yn ôl 22:34, 3 Ionawr 2024
Llinell 221:		Llinell 221:


	Gwelais rai adar eraill o gwmpas yr ardal ond oherwydd eu bod yn wyllt ni allwn gael golwg iawn arnynt. Synnais a rhyfeddais lawer tro at gyfoeth yr ardal hon yn ei bywyd adaryddol. A beio fy hun na fuaswn wedi sylwi arnynt ynghynt. ‘Roedd y ffurflen honno a ddaeth o’r ~~Weinyddiaety~~ Amaeth naw mlynedd yn ôl yn dwyn pleser digymysg i mi yn ei sgil, beth bynnag am ffurflenni eraill!		Gwelais rai adar eraill o gwmpas yr ardal ond oherwydd eu bod yn wyllt ni allwn gael golwg iawn arnynt. Synnais a rhyfeddais lawer tro at gyfoeth yr ardal hon yn ei bywyd adaryddol. A beio fy hun na fuaswn wedi sylwi arnynt ynghynt. ‘Roedd y ffurflen honno a ddaeth o’r Weinyddiaeth Amaeth naw mlynedd yn ôl yn dwyn pleser digymysg i mi yn ei sgil, beth bynnag am ffurflenni eraill!