Cof y Cwmwd - Cyfraniadau'r defnyddiwr [cy]

Ffynnon Beuno (Clynnog Fawr)

2018-01-28T22:57:59Z

Melissa:

[[Delwedd:Lleoliad.JPG|bawd|Lleoliad]]
[[Delwedd:Plac.JPG|bawd|Plac enw yn cyfeirio at y ffynnon]]
[[Delwedd:ffynnon.JPG|bawd|Mynedfa]]
[[Delwedd:Meinciau_a_chilfachau.JPG|bawd|Meinciau a chilfachau]]
[[Delwedd:Giat_a_thir_serth.JPG|bawd|Giât a thir serth]]
[[Delwedd:Pererin.JPG|bawd|Postyn marcio wrth ochr y ffynnon yn dweud: “Taith Pererin Gogledd Cymru”]]
[[Delwedd:Bwrdd_dehongliad.JPG|bawd|Bwrdd dehongliad sy’n egluro hanes y ffynnon, mae’n weddol newydd, gosodwyd ar ôl y fandaliaeth]]

Lleolir '''Ffynnon Beuno''' ar ddiwedd pentref [[Clynnog Fawr]]. Tua 200 llath heibio [[Eglwys Sant Beuno, Clynnog|Eglwys Sant Beuno, Clynnog Fawr]], cyrhaeddir y ffynnon drwy lwybr byr a grisiau oddi ochr y ffordd. Mae yna ffordd osgoi o amgylch y pentref a’r ffynnon. Gorweddir y ffynnon ar waelod tir amaeth serth. <ref>''Sacred Waters: Holy Wells and Water Lore in Britain and Ireland'' gan Janet a Colin Bord; Paladin Grafton Books (1986), tudalen 214.</ref>. <ref>''The Holy Wells of Wales'' gan Francis Jones; University of Wales Press (1992), tudalen 148.</ref>

Mae Ffynnon Beuno yn heneb gofrestredig ac adeilad Gradd II* rhestredig, fe’i rhestrwyd ar 29 Mai 1968. <ref>https://archwilio.org.uk/arch/query/page.php?watprn=GAT103&dbname=gat&tbname=core.</ref> Mae'n ffynnon sanctaidd ganoloesol, mae'r adeiladwaith gwreiddiol yn debygol o ddyfod o'r 15fed ganrif hwyr pan ailadeiladwyd [[Eglwys Sant Beuno, Clynnog|Eglwys Sant Beuno, Clynnog Fawr]]. Ychwanegwyd cerrig copa a’r manylion arall yn yr 18fed ganrif. <ref>''An Inventory of the Ancient Monuments in Caernarvonshire: Volume II – central, The Cantref of Arfon and the Commote of Eifionydd'' gan Royal Commission on the Ancient and Historical Monuments of Wales; H.M. Stationery Office (1960), tudalen 57.</ref>

Mae'r ffynnon yn fasn garreg, sgwâr (2.6 metr x 3.9 m), chwe throedfedd o uchder. Mae'r dŵr tua 350mm o ddyfnder. Ceir feinciau ar ddwy ochr y waliau. <ref>''The Holy Wells of Wales'' gan Francis Jones; University of Wales Press (1992), tudalen 148.</ref>. <ref>''Sacred springs: in search of the holy wells and spas of Wales'' gan Paul Davis; Blorenge Books (2003), tudalen 100.</ref> Uwchben y meinciau, mae tair cilfach yn y waliau, efallai ar gyfer dillad ac eiddo'r ymdrochwr. <ref>''Wales'' gan Litellus Russell Muirhead; E. Benn (1953), tudalen 76.</ref>

Ym mis Mai 2010, difrododd fandaliaid y ffynnon, cafodd cerrig eu rhwygo o sylfaen y ffynnon a'u taflu mewn i'r dŵr. Yn dilyn y fandaliaeth, gosodwyd rheiliau haearn modern i atal ymwelwyr oherwydd bod gweddillion y ffynnon yn ansafadwy.<ref>http://www.dailypost.co.uk/news/local-news/fury-historic-clynnog-well-vandalised-2756200].</ref> Nawr, mae'n edrych yn lân, daclus ac wedi gofalu amdani; mae'r rheiliau haearn modern a oedd unwaith yn amgylchynu'r llwybr wedi cael eu tynnu, sy'n caniatáu mynedfa i'r ffynnon. Mae giât yn diogelu’r ffynnon, ond nid yw ynghlo. <ref> Sylwadau awdur yr erthygl hon drwy ymweld â’r ffynnon ym mis Mawrth 2017 </ref>

Cysegrwyd y ffynnon i [[Sant Beuno]]. <ref>''The Holy Wells of Wales'' gan Francis Jones; University of Wales Press (1992), tudalen 148.</ref> Mae [[Clynnog Fawr]] ar Daith Pererin Gogledd Cymru trwy Ben Llŷn i Ynys Enlli, ac roedd yn fan pwysig i bererinion aros. <ref>''More Mysterious Wales'' gan Chris Barber; David & Charles (1986), tudalen 194.</ref>

Yn ogystal â bod yn ffynhonnell dŵr i'r gymuned fynachaidd gerllaw, defnyddiwyd y ffynnon i wella amrywiaeth o afiechydon, clefydau a chyflyrau meddygol fel y llechau, epilepsi, nerfusrwydd, problemau llygaid ac analluedd. <ref>''Sacred Waters: Holy Wells and Water Lore in Britain and Ireland'' gan Janet a Colin Bord; Paladin Grafton Books (1986), tudalen 214.</ref> Daethpwyd plant yn enwedig yno i iacháu; teithiodd pobl o ymhell i ffwrdd i gael triniaeth. <ref>''More Mysterious Wales'' gan Chris Barber; David & Charles (1986), tudalen 194.</ref>

Ar ôl i’r claf ymdrochi yn y ffynnon, daethpwyd ef i [[Capel Beuno, Clynnog|Gapel Beuno, Clynnog Fawr]] a’i orwedd i gysgu ar wely o frwyn ar garreg fedd Beuno er mwyn gwella salwch. <ref>''Sacred Waters: Holy Wells and Water Lore in Britain and Ireland'' gan Janet a Colin Bord; Paladin Grafton Books (1986), tudalen 214.</ref> Defnyddiwyd y ffynnon mor ddiweddar â'r 18fed ganrif hwyr – pan ddaeth yr hanesydd Thomas Pennant yno yn yr 18fed ganrif, gwelodd ar garreg fedd Beuno ''“a feather bed, on which a poor paralytic from Meirionyddshire had lain the whole night”''. <ref>''A Tour in Wales, MDCCLXXIII'' gan Thomas Pennant; Cambridge University Press (2014), tudalen 209.</ref>

Ychwanegwyd crafiadau o bileri [[Capel Beuno, Clynnog|Gapel Beuno, Clynnog Fawr]] i ddŵr sanctaidd y ffynnon i iacháu dallineb. <ref>''More Mysterious Wales'' gan Chris Barber; David & Charles (1986), tudalen 194.</ref> Lladdwyd heffrod wrth y ffynnon fel cynnig aberth crefyddol i Sant Beuno, (roedd hyn yn arferiad cyn-Cristnogaeth). <ref>''Sacred Waters: Holy Wells and Water Lore in Britain and Ireland'' gan Janet a Colin Bord; Paladin Grafton Books (1986), tudalen 214.</ref>

[[categori:ffynhonnau]]
[[categori:safleoedd nodedig]]

Ffynnon Beuno (Clynnog Fawr)

2018-01-28T22:43:15Z

Melissa:

[[Delwedd:Lleoliad.JPG|bawd|Lleoliad]]
[[Delwedd:Plac.JPG|bawd|Plac enw yn cyfeirio at y ffynnon]]
[[Delwedd:ffynnon.JPG|bawd|Mynedfa]]
[[Delwedd:Meinciau_a_chilfachau.JPG|bawd|Meinciau a chilfachau]]
[[Delwedd:Giat_a_thir_serth.JPG|bawd|Giât a thir serth]]
[[Delwedd:Pererin.JPG|bawd|Postyn marcio wrth ochr y ffynnon yn dweud: “Taith Pererin Gogledd Cymru”]]
[[Delwedd:Bwrdd_dehongliad.JPG|bawd|Bwrdd dehongliad sy’n egluro hanes y ffynnon, mae’n weddol newydd, gosodwyd ar ôl y fandaliaeth]]

Lleolir '''Ffynnon Beuno''' ar ddiwedd pentref [[Clynnog Fawr]]. Tua 200 llath heibio [[Eglwys Sant Beuno, Clynnog|Eglwys Sant Beuno, Clynnog Fawr]], cyrhaeddir y ffynnon drwy lwybr byr a grisiau oddi ochr y ffordd. Mae yna ffordd osgoi o amgylch y pentref a’r ffynnon. Gorweddir y ffynnon ar waelod tir amaeth serth. <ref>''Sacred Waters: Holy Wells and Water Lore in Britain and Ireland'' gan Janet a Colin Bord; Paladin Grafton Books (1986), tudalen 214.</ref>. <ref>''The Holy Wells of Wales'' gan Francis Jones; University of Wales Press (1992), tudalen 148.</ref>

Mae Ffynnon Beuno yn heneb gofrestredig ac adeilad Gradd II* rhestredig, fe’i rhestrwyd ar 29 Mai 1968. <ref>https://archwilio.org.uk/arch/query/page.php?watprn=GAT103&dbname=gat&tbname=core.</ref> Mae'n ffynnon sanctaidd ganoloesol, mae'r adeiladwaith gwreiddiol yn debygol o ddyfod o'r 15fed ganrif hwyr pan ailadeiladwyd [[Eglwys Sant Beuno, Clynnog|Eglwys Sant Beuno, Clynnog Fawr]]. Ychwanegwyd cerrig copa a’r manylion arall yn yr 18fed ganrif. <ref>''An Inventory of the Ancient Monuments in Caernarvonshire: Volume II – central, The Cantref of Arfon and the Commote of Eifionydd'' gan Royal Commission on the Ancient and Historical Monuments of Wales; H.M. Stationery Office (1960), tudalen 57.</ref>

Mae'r ffynnon yn fasn garreg, sgwâr (2.6 metr x 3.9 m), chwe throedfedd o uchder. Mae'r dŵr tua 350mm o ddyfnder. Ceir feinciau ar ddwy ochr y waliau. <ref>''The Holy Wells of Wales'' gan Francis Jones; University of Wales Press (1992), tudalen 148.</ref>. <ref>''Sacred springs: in search of the holy wells and spas of Wales'' gan Paul Davis; Blorenge Books (2003), tudalen 100.</ref> Uwchben y meinciau, mae tair cilfach yn y waliau, efallai ar gyfer dillad ac eiddo'r ymdrochwr. <ref>''Wales'' gan Litellus Russell Muirhead; E. Benn (1953), tudalen 76.</ref>

Ym mis Mai 2010, difrododd fandaliaid y ffynnon, cafodd cerrig eu rhwygo o sylfaen y ffynnon a'u taflu mewn i'r dŵr. Yn dilyn y fandaliaeth, gosodwyd rheiliau haearn modern i atal ymwelwyr oherwydd fod gweddillion y ffynnon yn ansafadwy.<ref>http://www.dailypost.co.uk/news/local-news/fury-historic-clynnog-well-vandalised-2756200].</ref> Nawr, mae'n edrych yn lân, daclus ac wedi gofalu amdani; mae'r rheiliau haearn modern a oedd unwaith yn amgylchynu'r llwybr wedi cael eu tynnu, sy'n caniatáu mynedfa i'r ffynnon. Mae giât yn diogelu’r ffynnon, ond nid yw ynghlo. <ref> Sylwadau awdur yr erthygl hon drwy ymweld â’r ffynnon ym mis Mawrth 2017 </ref>

Cysegrwyd y ffynnon i [[Sant Beuno]]. <ref>''The Holy Wells of Wales'' gan Francis Jones; University of Wales Press (1992), tudalen 148.</ref> Mae [[Clynnog Fawr]] ar Daith Pererin Gogledd Cymru trwy Ben Llŷn i Ynys Enlli, ac roedd yn fan pwysig i bererinion aros. <ref>''More Mysterious Wales'' gan Chris Barber; David & Charles (1986), tudalen 194.</ref>

Yn ogystal â bod yn ffynhonnell dŵr i'r gymuned fynachaidd gerllaw, defnyddiwyd y ffynnon i wella amrywiaeth o afiechydon, clefydau a chyflyrau meddygol fel y llechau, epilepsi, nerfusrwydd, problemau llygaid ac analluedd. <ref>''Sacred Waters: Holy Wells and Water Lore in Britain and Ireland'' gan Janet a Colin Bord; Paladin Grafton Books (1986), tudalen 214.</ref> Daethpwyd plant yn enwedig yno i iacháu; teithiodd pobl o ymhell i ffwrdd i gael triniaeth. <ref>''More Mysterious Wales'' gan Chris Barber; David & Charles (1986), tudalen 194.</ref>

Ar ôl i’r claf ymdrochi yn y ffynnon, daethpwyd ef i [[Capel Beuno, Clynnog|Gapel Beuno, Clynnog Fawr]] a’i orwedd i gysgu ar wely o frwyn ar garreg fedd Beuno er mwyn gwella salwch. <ref>''Sacred Waters: Holy Wells and Water Lore in Britain and Ireland'' gan Janet a Colin Bord; Paladin Grafton Books (1986), tudalen 214.</ref> Defnyddiwyd y ffynnon mor ddiweddar â'r 18fed ganrif hwyr – pan ddaeth yr hanesydd Thomas Pennant yno yn yr 18fed ganrif, gwelodd ar garreg fedd Beuno ''“a feather bed, on which a poor paralytic from Meirionyddshire had lain the whole night”''. <ref>''A Tour in Wales, MDCCLXXIII'' gan Thomas Pennant; Cambridge University Press (2014), tudalen 209.</ref>

Ychwanegwyd crafiadau o bileri [[Capel Beuno, Clynnog|Gapel Beuno, Clynnog Fawr]] i ddŵr sanctaidd y ffynnon i iacháu dallineb. <ref>''More Mysterious Wales'' gan Chris Barber; David & Charles (1986), tudalen 194.</ref> Lladdwydd heffrod wrth y ffynnon fel cynnig aberth crefyddol i Sant Beuno, (roedd hyn yn arferiad cyn-Cristnogaeth). <ref>''Sacred Waters: Holy Wells and Water Lore in Britain and Ireland'' gan Janet a Colin Bord; Paladin Grafton Books (1986), tudalen 214.</ref>

[[categori:ffynhonnau]]
[[categori:safleoedd nodedig]]

Delwedd:Bwrdd dehongliad.JPG

2018-01-28T22:28:40Z

Melissa: Bwrdd dehongliad sy’n egluro hanes y ffynnon, mae’n weddol newydd, gosodwyd ar ôl y fandaliaeth

Bwrdd dehongliad sy’n egluro hanes y ffynnon, mae’n weddol newydd, gosodwyd ar ôl y fandaliaeth

Delwedd:Pererin.JPG

2018-01-28T22:26:37Z

Melissa: Postyn marcio wrth ochr y ffynnon yn dweud: “Taith Pererin Gogledd Cymru”

Postyn marcio wrth ochr y ffynnon yn dweud: “Taith Pererin Gogledd Cymru”

Delwedd:Giat a thir serth.JPG

2018-01-28T22:24:35Z

Melissa: Giât a thir serth

Giât a thir serth

Delwedd:Meinciau a chilfachau.JPG

2018-01-28T22:22:41Z

Melissa: Meinciau a chilfachau

Meinciau a chilfachau

Delwedd:Ffynnon.JPG

2018-01-28T22:20:28Z

Melissa: Mynedfa

Mynedfa

Delwedd:Plac.JPG

2018-01-28T22:18:21Z

Melissa: Plac enw yn cyfeirio at y ffynnon

Plac enw yn cyfeirio at y ffynnon

Delwedd:Lleoliad.JPG

2018-01-28T22:14:52Z

Melissa: Lleoliad

Lleoliad

Ffynnon Beuno (Clynnog Fawr)

2018-01-28T16:17:23Z

Melissa:

Lleolir '''Ffynnon Beuno''' ar ddiwedd pentref [[Clynnog Fawr]]. Tua 200 llath heibio [[Eglwys Sant Beuno, Clynnog|Eglwys Sant Beuno, Clynnog Fawr]], cyrhaeddir y ffynnon drwy lwybr byr a grisiau oddi ochr y ffordd. Mae yna ffordd osgoi o amgylch y pentref a’r ffynnon. Gorweddir y ffynnon ar waelod tir amaeth serth. <ref>''Sacred Waters: Holy Wells and Water Lore in Britain and Ireland'' gan Janet a Colin Bord; Paladin Grafton Books (1986), tudalen 214.</ref>. <ref>''The Holy Wells of Wales'' gan Francis Jones; University of Wales Press (1992), tudalen 148.</ref>

Mae Ffynnon Beuno yn heneb gofrestredig ac adeilad Gradd II* rhestredig, fe’i rhestrwyd ar 29 Mai 1968. <ref>https://archwilio.org.uk/arch/query/page.php?watprn=GAT103&dbname=gat&tbname=core.</ref>

Mae'n ffynnon sanctaidd ganoloesol, mae'r adeiladwaith gwreiddiol yn debygol o ddyfod o'r 15fed ganrif hwyr pan ailadeiladwyd [[Eglwys Sant Beuno, Clynnog|Eglwys Sant Beuno, Clynnog Fawr]]. Ychwanegwyd cerrig copa a’r manylion arall yn yr 18fed ganrif. <ref>''An Inventory of the Ancient Monuments in Caernarvonshire: Volume II – central, The Cantref of Arfon and the Commote of Eifionydd'' gan Royal Commission on the Ancient and Historical Monuments of Wales; H.M. Stationery Office (1960), tudalen 57.</ref>

Mae'r ffynnon yn fasn garreg, sgwâr (2.6 metr x 3.9 m), chwe throedfedd o uchder. Mae'r dŵr tua 350mm o ddyfnder. Ceir feinciau ar ddwy ochr y waliau. <ref>''The Holy Wells of Wales'' gan Francis Jones; University of Wales Press (1992), tudalen 148.</ref>. <ref>''Sacred springs: in search of the holy wells and spas of Wales'' gan Paul Davis; Blorenge Books (2003), tudalen 100.</ref> Uwchben y meinciau, mae tair cilfach yn y waliau, efallai ar gyfer dillad ac eiddo'r ymdrochwr. <ref>''Wales'' gan Litellus Russell Muirhead; E. Benn (1953), tudalen 76.</ref>

Ym mis Mai 2010, difrododd fandaliaid y ffynnon, cafodd cerrig eu rhwygo o sylfaen y ffynnon a'u taflu mewn i'r dŵr. Yn dilyn y fandaliaeth, gosodwyd rheiliau haearn modern i atal ymwelwyr oherwydd fod gweddillion y ffynnon yn ansafadwy.<ref>http://www.dailypost.co.uk/news/local-news/fury-historic-clynnog-well-vandalised-2756200].</ref> Nawr, mae'n edrych yn lân, daclus ac wedi gofalu amdani; mae'r rheiliau haearn modern a oedd unwaith yn amgylchynu'r llwybr wedi cael eu tynnu, sy'n caniatáu mynedfa i'r ffynnon. Mae giât yn diogelu’r ffynnon, ond nid yw ynghlo. <ref> Sylwadau awdur yr erthygl hon drwy ymweld â’r ffynnon ym mis Mawrth 2017 </ref>

Cysegrwyd y ffynnon i [[Sant Beuno]]. <ref>''The Holy Wells of Wales'' gan Francis Jones; University of Wales Press (1992), tudalen 148.</ref> Mae [[Clynnog Fawr]] ar Daith Pererin Gogledd Cymru trwy Ben Llŷn i Ynys Enlli, ac roedd yn fan pwysig i bererinion aros. <ref>''More Mysterious Wales'' gan Chris Barber; David & Charles (1986), tudalen 194.</ref>

Yn ogystal â bod yn ffynhonnell dŵr i'r gymuned fynachaidd gerllaw, defnyddiwyd y ffynnon i wella amrywiaeth o afiechydon, clefydau a chyflyrau meddygol fel y llechau, epilepsi, nerfusrwydd, problemau llygaid ac analluedd. <ref>''Sacred Waters: Holy Wells and Water Lore in Britain and Ireland'' gan Janet a Colin Bord; Paladin Grafton Books (1986), tudalen 214.</ref> Daethpwyd plant yn enwedig yno i iacháu; teithiodd pobl o ymhell i ffwrdd i gael triniaeth. <ref>''More Mysterious Wales'' gan Chris Barber; David & Charles (1986), tudalen 194.</ref>

Ar ôl i’r claf ymdrochi yn y ffynnon, daethpwyd ef i [[Capel Beuno, Clynnog|Gapel Beuno, Clynnog Fawr]] a’i orwedd i gysgu ar wely o frwyn ar garreg fedd Beuno er mwyn gwella salwch. <ref>''Sacred Waters: Holy Wells and Water Lore in Britain and Ireland'' gan Janet a Colin Bord; Paladin Grafton Books (1986), tudalen 214.</ref> Defnyddiwyd y ffynnon mor ddiweddar â'r 18fed ganrif hwyr – pan ddaeth yr hanesydd Thomas Pennant yno yn yr 18fed ganrif, gwelodd ar garreg fedd Beuno ''“a feather bed, on which a poor paralytic from Meirionyddshire had lain the whole night”''. <ref>''A Tour in Wales, MDCCLXXIII'' gan Thomas Pennant; Cambridge University Press (2014), tudalen 209.</ref>

Ychwanegwyd crafiadau o bileri [[Capel Beuno, Clynnog|Gapel Beuno, Clynnog Fawr]] i ddŵr sanctaidd y ffynnon i iacháu dallineb. <ref>''More Mysterious Wales'' gan Chris Barber; David & Charles (1986), tudalen 194.</ref> Lladdwydd heffrod wrth y ffynnon fel cynnig aberth crefyddol i Sant Beuno, (roedd hyn yn arferiad cyn-Cristnogaeth). <ref>''Sacred Waters: Holy Wells and Water Lore in Britain and Ireland'' gan Janet a Colin Bord; Paladin Grafton Books (1986), tudalen 214.</ref>

[[categori:ffynhonnau]]
[[categori:safleoedd nodedig]]

Ffynnon Beuno (Clynnog Fawr)

2018-01-28T16:15:24Z

Melissa: Dadwneud y golygiad 1708 gan 213.122.249.79 (Sgwrs | cyfraniadau)

Mae '''Ffynnon Beuno''' yn heneb gofrestredig ac adeilad Gradd II* rhestredig, a gafodd ei restru ar 29 Mai 1968. Mae'n ffynnon sanctaidd ganoloesol, a chafodd llogeiliau eu hychwanegu yn ddiweddarach yn yr 18fed ganrif; mae'r gweddill yn debygol o fod o'r 15fed ganrif pan gafodd [[Eglwys Sant Beuno, Clynnog|Eglwys Sant Beuno, Clynnog Fawr]] ei hailadeiladu. Mae'r ffynnon yn fasn garreg, sgwâr, uchder o 6tr. Mae'r dŵr tua 350mm dyfn. Mae yna feinciau ar ddwy ochr y waliau. Uwchben y meinciau, mae yna 3 agen sgwâr yn y waliau, a elwir yn ''ledged recesses'', efallai ar gyfer dillad a meddiannau'r ymdrochwr.<ref>http://www.coflein.gov.uk/en/site/32193/details/ffynnon-beuno.</ref>

Cysegrwyd ffynnon i [[Beuno Sant]]. Mae [[Clynnog Fawr]] ar lwybr y pererin trwy Ben Llŷn i Ynys Enlli, ac roedd yn le pwysig i bererinion stopio.
Yn ogystal â bod yn ffynhonnell dŵr i'r gymuned fynachaidd gerllaw, defnyddiwyd y ffynnon i wella amrywiaeth o afiechydon a chyflyrau meddygol fel y clefyd cadarn (''epilepsy''), y llech (''rickets''), nerfusrwydd (''nervousness''), problemau llygaid ac analluedd, plant yn benodol.

Cafodd y ffynnon ei defnyddio mor ddiweddar â'r 18fed ganrif hwyr.

Ym mis Mai 2010, dinistriodd fandaliaid y ffynnon, a chafodd cerrig eu rhwygo o sylfaen y ffynnon a'u taflu i mewn i'r dŵr. Ar ôl hynny, cafodd giât y ffynnon ei gloi i atal ymwelwyr oherwydd nad oedd yr adeilad yn ddiogel. Yn dilyn y fandaliaeth, gosodwyd rheiliau haearn modern i atal mynediad. <ref>http://www.dailypost.co.uk/news/local-news/fury-historic-clynnog-well-vandalised-2756200].</ref> Nawr, mae'n edrych yn lân ac yn daclus ac mae'r rheiliau haearn modern a oedd unwaith yn amgylchynu'r llwybr wedi cael eu tynnu, sy'n caniatau mynedfa i'r ffynnon.

[[categori:ffynhonnau]]
[[categori:safleoedd nodedig]]