Cychwynnodd diwygiad yng [[Capel Cwm Coryn (MC)|Capel cwm Coryn]] ym 1831. Mae [[Robert Hughes, Uwchlaw'rffynnon]] yn cofnodi'r digwyddiad yn ei hunangofiant. 1831 Cwmcoryn ‘In the month of November, in that year, 1832 [1831], the most powerful revival that was seen in the last sixty years broke out... The revival broke out in Cwmcoryn when we were not expecting it. Thomas Pritchard, y Nant, had been announced as preaching there one evening. He was not known as a remarkable revivalist. But he never came to fulfill the engagement, and therefore a prayer meeting was held, when something so powerful descended which resulted in rejoicing throughout the place, the majority of whom were old members and some who were not members. <ref>Robert Hughes, ''Hunan-Gofiant ynghyda Phregethau a Barddoniaeth y Diweddar Barch. Robert Hughes, (Robin Goch), Uwchlaw’rffynon'', (Pwllheli, 1893) tt.33-5</ref>

{{eginyn}}
==Cyfeiriadau==
{{cyfeiriadau}}
[[Categori:Crefydd]]

Diwygiad Cwm Coryn

2019-07-12T09:51:05Z

Gwylan: Crëwyd tudalen newydd yn dechrau gyda 'Cychwynnodd diwygiad yng Capel cwm Coryn ym 1831. Mae Robert Hughes, Uwchlaw'rffynnon yn cofnodi'r digwyddiad yn ei hunangofi...'

Cwm Coryn

2019-07-12T09:42:25Z

Gwylan:

[[Delwedd:770471_995f909f.jpg|bawd|350px|de|Capel Cwm Coryn]]

Mae '''Cwm Coryn''' yn un o gymoedd mwyaf diarffordd [[Uwchgwyrfai]]. Mae'r ffordd o ganol pentref [[Llanaelhaearn]] i fyny'r cwm heb arwain i'r un lle y tu draw i'r cwm ac felly ychydig sydd yn ei thramwyo. Rhed y cwm ar hyd ochr ddeheuol [[Gurn Ddu]] a [[Moel Bronmiod]]. Prif ffermydd y cwm yw Penllechog, Llethr Ddu, Fferm Cwm Coryn, Cae'r Wrach a Bronmiod. Bu [[Capel Cwm Coryn (MC)|capel]] yn y cwm, tua milltir o'r pentref, i wasanaethu'r ychydig ffermydd sydd yno.<ref>Map Ordnans</ref>

{{eginyn}}
==Cyfeiriadau==
{{cyfeiriadau}}
[[Categori:Daearyddiaeth ffisegol]]

Cwm Coryn

2019-07-12T09:41:06Z

Gwylan:

[[Delwedd:770471_995f909f.jpg|bawd|350px|de|Capel Cwm Coryn]]

Mae '''Cwm Coryn''' yn un o gymoedd mwyaf diarffordd [[Uwchgwyrfai]]. Mae'r ffordd o ganol pentref [[Llanaelhaearn]] i fyny'r cwm heb arwain i'r un lle y tu draw i'r cwm ac felly ychydig sydd yn ei thramwyo. Rhed y cwm ar hyd ochr ddeheuol [[Gurn Ddu]] a [[Moel Bronmiod]]. Bu [[Capel Cwm Coryn (MC)|capel]] yn y cwm, tua milltir o'r pentref, i wasanaethu'r ychydig ffermydd sydd yno.<ref>Map Ordnans</ref>

{{eginyn}}
==Cyfeiriadau==
{{cyfeiriadau}}
[[Categori:Daearyddiaeth ffisegol]]

Capel Cwm Coryn

2019-07-12T09:40:12Z

Gwylan: Symudodd Gwylan y dudalen Capel Cwm Coryn i Capel Cwm Coryn (MC)

#ail-cyfeirio [[Capel Cwm Coryn (MC)]]

Capel Cwm Coryn (MC)

2019-07-12T09:40:12Z

Gwylan: Symudodd Gwylan y dudalen Capel Cwm Coryn i Capel Cwm Coryn (MC)

[[Delwedd:770471 995f909f.jpg|bawd|de|350px]]

Capel y Methodistiaid Calfinaidd yw '''Capel Cwm Coryn''', [[Llanaelhaearn]].

Adeiladwyd yn 1811, a chafodd ei adnewyddu yn 1871. Cyfeirnod grid y Capel yw SH40324517.

==Ffynonellau==

[http://www.coflein.gov.uk/cy/site/6856/details/cwmcoryn-chapel-calvinistic-methodist Cofnod o'r lle hwn ar wefan y Comisiwn Brenhinol.]

[[Categori: Adeiladau ac adeiladwaith]]
[[Categori: Safleoedd crefyddol]]

2019-07-12T09:09:10Z

Gwylan:

Cafodd '''David Thomas''' (1880-1966) ei eni yn LLanfechain, Gogledd Sir Drefaldwyn. Enillodd radd M.A. ym 1928 gan Brifysgol Lerpwl, ac ym 1960 dyfarnwyd M.A. er anrhydedd iddo gan Brifysgol Cymru. Bu'n athro ysgol yn Llanfyllin ac wedyn mewn nifer o ysgolion yng Nghymru a Lloegr, gan gyrraedd [[Tal-y-sarn]] fel athro rywbryd cyn 1916. Meddai ei wyres am y cyfnod hwnnw:

"Athro yn [[Ysgol Tal-y-sarn|ysgol gynradd Tal-y-sarn]] oedd o ym 1916, pan gafodd ei alw i'r Fyddin. Roedd wedi bod yn dysgu dynion i wynebu'r Tribiwnlys, ac yn sgwennu'n ddyfal i'r Wasg i wrthwynebu'r Rhyfel, ond yn y diwedd daeth ei dro ef i sefyll ger bron y swyddogion. Yn ei achos ar 2 Mai 1916, dywedodd:''"I am conscientiously opposed to everything that destoys human life. I cannot feel justified, under any circumstances, in destroying men's lives for the sake of anything of less value."''
Rhoddwyd statws gwrthwynebydd cydwybodol iddo gan ddweud y byddai'n rhydd o 'combat service' ond y byddai yn rhaid iddo wneud 'non-combat service', a gwaith o 'bwysigrwydd cenedlaethol'. Nid oedd ei waith fel athro yn ateb y gofyniad hwnnw! Roedd yn rhaid iddo ganfod gwaith oedd o leiaf 50 milltir o'i gartref. Bu am fisoedd yn ceisio cael gwaith na fyddai'n golygu ei fod yn rhyddhau gŵr arall i fynd i'r Fyddin. Rai wythnosau yn unig cyn iddo wynebu carchar, daeth o hyd i waith fel gwas fferm yn Wrecsam. Yno y bu tan ddiwedd y Rhyfel. Cafodd ei swydd fel athro yn Nhal-y-sarn yn ôl hefyd, diolch i bwysau o du'r staff."

O 1923 hyd 1945 bu'n dysgu ym Mangor. Mae o'n fwyaf adnabyddus oherwydd ei gysylltiad â Chymdeithas Addysg y Gweithwyr yng Ngogledd Cymru, ac fel awdur ac undebwr. Bu'n olygydd ''Lleufer'', cylchgrawn CAyG.<ref>Manylion am ei yrfa yn ei gyfrol ar Ann Griffiths: ''Ann Griffiths a'i Theulu'', (Dinbych. 1963)</ref> Ymysg ei lyfrau poblogaidd oedd ''Hen Longau Sir Gaernarfon'' (1949) a ''Cau'r Tiroedd Comin'' (1952), y ddau'n ymwneud i raddau ag [[Uwchgwyrfai]] a llyfrau mwy athronyddol neu gyffredinol eu naws megis:
*''Y Werin a'i Theyrnas'' (1910)
*''Y Cynganeddion Cymreig'' (1923)
*''Y Ddinasyddiaeth Fawr'' (1938
*''Dyddiau i'w Cofio'' (1948)
*Silyn (Robert Silyn Roberts), 1870-1930'' (1956)
*Ann Griffiths a'i Theulu'' (1963).

Roedd David Thomas yn daid i'r awdures [[Angharad Tomos]] ar ochr ei thad.

==Cyfeiriadau==
{{cyfeiriadau}}
[[Categori:Athrawon]]
[[Categori:Haneswyr]]
[[Categori:Awduron]]

2019-05-30T14:33:56Z

Gwylan:

Roedd '''Edmwnd Prys''' yn ficer [[Clynnog Fawr]]. Fe'i benodwyd i'r fywoliaeth 10 Mai 1692 neu 1693.<ref>Arthur Ivor Pryce, ''The Diocese of Bangor During Three Centuries'', (Caerdydd, 1929), t.13</ref> Mab ydoedd i Edward Price, ac mae'n bosibl mai ficer Llanrhyddlad ac wedyn Llanfaethlu oedd hwnnw; os felly, dichon i Edmund gael ei ddwyn i fyny ar Ynys Môn. Ei wraig oedd Ann Savage (bu farw 19 Mawrth 1720). Roeddent wedi priodi rywbryd ychydig cyn 1795, ac yr oedd ganddynt 5 o ferched a 2 fab, yn cynnwys y Parch. Edward Price, rheithor Llanfairpwll, Sir Fôn. Bu farw 10 Chwefror 1718/19. Roedd yn or-ŵyr i'r Archddiacon Edmwnd Prys y bardd a'r prydydd, o Dyddyn Du, Maentwrog, a'i ail wraig Gwen.<ref>J.E. Griffith, ''Pedigrees of Anglesey and Carnarvonshire Families'', (Horncastle, 1914), t.361.</ref>).

Canwyd marwnad iddo gan Siôn Prichard Prys (marw 1724) ar ffurf ymgom rhwng y bardd a'r eglwys yn ei phrofedigaeth.<ref>Llyfrgell Genedlaethol Cymru, llsg Peniarth 196, t.20</ref> Fe'i atgynhyrchir isod, wedi ei gopïo o'r gwreiddiol gan y Parch, Ddr, Dafydd Wyn Wiliam, Bodedern.<ref>Dafydd Wyn Wiliam, Traethawd Ph.D, (Bangor, 1983), ''Traddodiad Barddol Môn yn y XVII ganrif''. Mae Cof y Cwmwd yn ddiolchgar i'r Dr Wiliam am hwyluso'r erthygl hon.</ref>

{{eginyn - i'w barhau}}

==Cyfeiriadau==
{{cyfeiriadau}}
[[Categori:Pontydd]]