Cof y Cwmwd - Cyfraniadau'r defnyddiwr [cy]

Tenorydd Llyfnwy

2023-03-10T20:11:32Z

Ap Tudno: Changed redirect target from H.R. Owen (Tenorydd Llyfnwy) to Hugh R. Owen (Tenorydd Llyfnwy)

#ail-cyfeirio [[Hugh R. Owen (Tenorydd Llyfnwy)]]

Hugh R. Owen (Tenorydd Llyfnwy)

2023-03-10T20:10:36Z

Ap Tudno:

Roedd '''Hugh R. Owen''' (1855-?), a arddelai'r enw llwyfan "Tenorydd Llyfnwy" ar adegau, yn unawdydd a berfformiodd yn gyson mewn cyngherddau yn [[Dyffryn Nantlle|Nyffryn Nantlle]] yn y blynyddoedd o gwmpas 1880. Ef oedd arweinydd ar [[Côr Llanllyfni|Gôr Llanllyfni]] am gyfnod. Ni cheir sôn amdano yn y wasg leol ar ôl 1880, ond nid yw'n hysbys ai symud i ffwrdd, marw, neu ymddeol o'r byd cerdd a wnaeth yr adeg honno.<ref>''Y Genedl Gymreig'', ''pasim'', 1877-1880</ref> Mae cyfeiriad at un "Hugh R. Owen" yn feirniad mewn gwledd a gynhaliwyd gan Ysgol Sul Pen-y-chwarel, [[Llanllyfni]] ym 1885. Tybed ai dyma'r un Hugh R. Owen.<ref>''Y Genedl Gymreig'', 16.9.1885, t.5</ref> Mae dyn o'r enw Hugh R. Owen yn cael ei restru yng Nghyfrifiadau 1891 a 1901 ar gyfer plwyf Llanllyfni; roedd yr Hugh R. Owen hwnnw'n arolygwr ac wedyn asiant chwarel lechi. Ai dyna'r un un â'r cerddor, a thybed ai oherwydd ei gyfrifoldebnau yn y gwaith y ciliodd o'r byd cerdd? Byddai'n braf cael gwybod.

Roedd o leiaf ddau arall a arddelai'r un enw llwyfan. Ym 1886, enillodd G.W. Jones (Tenorydd Llyfnwy) wobr mewn cyfarfod llenyddol y Methodistiaid yn Efrog Newydd<ref>''Y Drych'', 13.12.1886, t.5</ref>; a nodir yn ''Y Drych'' fod "Mr Davies" (Tenorydd Llyfnwy) oedd yn "ddatganwr rhagorol" wedi marw ym Maesteg ym 1895.<ref>''Y Drych'', 19.12.1895, t.8</ref> Dyna'r unig gyfeiriadau sydd wedi dod i'r fei am y ddau wron hyn, ac nid yw'n hysbys beth oedd eu cysylltiad â Dyffryn Nantlle, os oedd yna gysylltiad o gwbl.

{{eginyn}}

==Cyfeiriadau==

[[Categori:Pobl]]
[[Categori:Cerddorion]]

Hugh R. Owen (Tenorydd Llyfnwy)

2023-03-10T19:59:55Z

Ap Tudno: Symudodd Ap Tudno y dudalen H.R. Owen (Tenorydd Llyfnwy) i Hugh R. Owen (Tenorydd Llyfnwy) heb adael dolen ailgyfeirio

Roedd '''H.R. Owen''', a arddelai'r enw llwyfan "Tenorydd Llyfnwy" ar adegau, yn unawdydd a berfformiodd yn gyson mewn cyngherddau yn [[Dyffryn Nantlle|Nyffryn Nantlle]] yn y blynyddoedd o gwmpas 1880. Credir mai ef oedd arweinydd ar [[Côr Llanllyfni|Gôr Llanllyfni]] am gyfnod. Ni cheir sôn amdano yn y wasg leol ar ôl 1880, ond nid yw'n hysbys ai symud i ffwrdd, marw, neu ymddeol o'r byd cerdd a wnaeth yr adeg honno.<ref>''Y Genedl Gymreig'', ''pasim'', 1877-1880</ref>

Roedd o leiaf ddau arall a arddelai'r un enw llwyfan. Ym 1886, enillodd G.W. Jones (Tenorydd Llyfnwy) wobr mewn cyfarfod llenyddol y Methodistiaid yn Efrog Newydd<ref>''Y Drych'', 13.12.1886, t.5</ref>; a nodir yn ''Y Drych'' fod "Mr Davies" (Tenorydd Llyfnwy) oedd yn "ddatganwr rhagorol" wedi marw ym Maesteg ym 1895.<ref>''Y Drych'', 19.12.1895, t.8</ref> Dyna'r unig gyfeiriadau sydd wedi dod i'r fei am y ddau wron hyn, ac nid yw'n hysbys beth oedd eu cysylltiad â Dyffryn Nantlle, os oedd yna gysylltiad o gwbl.

{{eginyn}}

==Cyfeiriadau==

[[Categori:Pobl]]
[[Categori:Cerddorion]]

Hugh R. Owen (Tenorydd Llyfnwy)

2023-03-10T19:52:47Z

Ap Tudno:

Hugh R. Owen (Tenorydd Llyfnwy)

2023-03-10T19:51:14Z

Ap Tudno: Crëwyd tudalen newydd yn dechrau gyda 'Roedd '''H.R. Owen''', a arddelai'r enw llwyfan "Tenorydd Llyfnwy" ar adegau, yn unawdydd a berfformiodd yn gyson mewn cyngherddau yn Dyffryn Nantlle|Ny...'

Roedd '''H.R. Owen''', a arddelai'r enw llwyfan "Tenorydd Llyfnwy" ar adegau, yn unawdydd a berfformiodd yn gyson mewn cyngherddau yn [[Dyffryn Nantlle|Nyffryn Nantlle]] yn y blynyddoedd o gwmpas 1880. Credir iddo hefyd fos yn arweinydd ar [[Côr Llanllyfni|Gôr Llanllyfni]] am gyfnod. Ni cheir sôn amdano yn y wasg leol ar ôl 1880, ond nid yw'n hysbys a symudodd i ffwrdd, marw neu ymddeol o'r byd cerdd.<ref>''Y Genedl Gymreig'', ''pasim'', 1877-1880</ref>

Roedd o leiaf ddau arall a arddelai'r un enw llwyfan. Ym 1886, enillodd G.W. Jones (Tenorydd Llyfnwy) wobr mewn cyfarfod llenyddol y Methodistiaid yn Efrog Newydd<ref>''Y Drych'', 13.12.1886, t.5</ref>; a nodir yn ''Y Drych'' fod "Mr Davies" (Tenorydd Llyfnwy) oedd yn "ddatganwr rhagorol" wedi marw ym Maesteg ym 1895.<ref>''Y Drych'', 19.12.1895, t.8</ref> Dyna'r unig gyfeiriadau sydd wedi dod i'r fei am y ddau wron hyn, ac nid yw'n hysbys beth oedd eu cysylltiad â Dyffryn Nantlle, os oedd yna gysylltiad o gwbl.

{{eginyn}}

==Cyfeiriadau==

[[Categori:Pobl]]
[[Categori:Cerddorion]]

Tenorydd Llyfnwy

2023-03-10T19:32:17Z

Ap Tudno: Yn ailgyfeirio at H.R. Owen (Tenorydd Llyfnwy)

#ail-cyfeirio [[H.R. Owen (Tenorydd Llyfnwy)]]

Pencerdd Llyfnwy

2023-03-10T19:22:21Z

Ap Tudno:

Yr oedd dau gerddor yn Nyffryn Nantlle a arferai alw eu hunain yn "Bencerdd Llyfnwy". Mae gan ''''Cof y Cwmwd''' erthyglau am y ddau:

* [[Robert D. Thomas (Pencerdd Llyfnwy)]], (1849-1882)
* [[Richard Griffith Owen (Pencerdd Llyfnwy)]], (1869-1930)

{{gwahaniaethu}}

Pencerdd Llyfnwy

2023-03-10T19:21:46Z

Ap Tudno: Crëwyd tudalen newydd yn dechrau gyda 'Yr oedd dau gerddor yn Nyffryn Nantlle a arferai alw eu hunain yn "Bencerdd Llyfnwy". Mae gan ''Cof y Cwmwd'' erthyglau am y ddau: * Robert D. Thomas...'

Yr oedd dau gerddor yn Nyffryn Nantlle a arferai alw eu hunain yn "Bencerdd Llyfnwy". Mae gan ''Cof y Cwmwd'' erthyglau am y ddau:

* [[Robert D. Thomas (Pencerdd Llyfnwy)]], (1849-1882)
* [[Richard Griffith Owen (Pencerdd Llyfnwy)]], (1869-1930)

{{gwahanaethu}}

Robert D. Thomas (Pencerdd Llyfnwy)

2023-03-10T19:18:11Z

Ap Tudno: Crëwyd tudalen newydd yn dechrau gyda 'Roedd '''Robert David Thomas''' (1849-1882) yn chwarelwr oedd hefyd yn gyfeilydd addawol ar y piano. Ceir sawl cyfeiriad ato yn y papurau newydd rhwng 187...'

Roedd '''Robert David Thomas''' (1849-1882) yn chwarelwr oedd hefyd yn gyfeilydd addawol ar y piano. Ceir sawl cyfeiriad ato yn y papurau newydd rhwng 1877 a 1882. Er enghraifft, bu'n gyfeilydd i Gôr Llanllyfni mewn cyngerdd ym [[Pen-y-groes|Mhen-y-groes]] ym 1877<ref>''Caernarvon and Denbigh Herald'', 22.12.1877, t.7</ref>; a nodwyd ei fod yn unawdydd mewn cyngerdd yn Llangwnnadl, Llŷn ym 1880<ref>''Y Genedl Gymreig'', 5.2.1880, t.8</ref>.

Cafodd hyfforddiant cerddorol yng Nghaernarfon yn ysgol gerddoriaeth J.H. Roberts. Ym 1877 cafwyd yr adroddiad canlynol ei gyhoeddi yn ''Y Goleuad'':

CYNGERDD.—Nos Lun diweddaf, cafwyd un o'r cyngerddau mwyaf llwyddianus mewn ystyr arianol, yn y Guild Hall, y budd i'w gyflwyno i'r brawd ieuanc talentog Mr. R. D. Thomas, Penygroes, ond sydd yn ein tref yn yr ysgol gerddorol gyda Mr. J. H. Roberts. Dangosodd y dref garedigrwydd mawr i'r brawd trwy roddi y fath gefnogaeth. Gobeithio y bydd iddo yntau gofio am hyn, a phenderfynu gweithio ei ffordd yn anrhydeddus trwy ymroddi i ddysgu a gweithio. Deallwn ei fod y tymor nesaf i fod dan addysg Dr. Rogers, Bangor. Cymerwyd rhan yn y canu gan Mri. W. W. Thomas, Caernarfon Iorwerth ap Owain, Talysarn; Llew Llwyfo; Eos Morlais; Miss Jones, Rhuthyn, a Mrs. M. Jones Williams. Chwareuid ar y berdoneg gan Mr. R. D Thomas, Mr. John Williams, a Miss Williams. Yr oedd Morlais fel arferol yn swyno pawb, yn enwedig pan yn canu "Y Cariad a'r Corwynt." Dyma ddernyn ardderchog, ac y mae yn glod i'r awdwr, Mr. Emlyn Evans. Llywyddwyd gan y Maer, H. Pugh, Ysw. Yr ydym yn deall fod agos yr oll wedi rhoi eu gwasanaeth yn rhad, a diolch i Eos Morlais am ddod mor bell - dim ond talu ei gostau teithio.<ref>''Y Goleuad'', 17.3.1877, t.11</ref>

Ysywaeth, mae'n ymddangos iddo syrthio yn y chwarel, gan ddioddef o gyfergyd. Fe'i cludwyd i dŷ ei dad yn Nhal-y-sarn, lle bu farw ar ôl ychydig ddyddiau, a hynny ym mis Mehefin 1882.<ref>''North Wales Express'', 23.6.1882, t.4</ref>

Dichon na pharhaodd ei enwogrwydd yn hir fodd bynnag. Er iddo fabwysiadu'r ffugenw "Pencerdd Llyfnwy", o fewn 15 mlynedd bu cerddor arall a berthynai i'r genhedlaeth nesaf, sef [[Richard Griffith Owen (Pencerdd Llyfnwy)|Richard Griffith Owen]], fabwysiadu'r un ffugenw.

==Cyfeiriadau==

[[Categori:Pobl]]
[[Categori:Chwarelwyr]]
[[Categori:Cerddorion]]

Ysgolion Cylchynol

2023-02-17T21:20:39Z

Ap Tudno:

Roedd yr '''Ysgolion Cylchynol''' yn gynllun a sefydlwyd gan y Parch. Griffith Jones, Llanddowror, o ddechrau'r 1730au hyd ei farwolaeth ym 1761, i ddysgu plant ac oedolion i ddarllen. Y prif nod oedd eu galluogi i ddarllen y Beibl a llyfrau Cymraeg crefyddol eraill. Sefydlid yr ysgolion mewn mannau cyfleus (eglwys y plwyf yn aml) mewn ardaloedd ledled Cymru gydag athrawon teithiol yn rhoi hyfforddiant ynddynt. Erbyn 1761 roedd 3,325 o ysgolion wedi cael eu sefydlu mewn 1,600 o fannau a thua 250,000 o bobl - sef dros hanner trigolion y wlad ar y pryd - wedi eu hyfforddi i ddarllen ynddynt. Y prif noddwyr oedd Syr John Phillipps, Castell Picton a Madam Bridget Bevan, Talacharn. Parhaodd Madam Bevan â'r cynllun ar ôl marwolaeth Griffith Jones a phan fu farw gadawodd £10,000 at barhau'r gwaith - swm enfawr ym 1780.

Cynhaliwyd un o'r ysgolion hyn yn ffermdy Cefn Berdda ([[Cefn Buarthau, Trefor|Cefn Buarthau]]) ym mhlwyf [[Llanaelhaearn]] yn ystod gaeaf 1755-56. Addysgwyd 34 ynddi. Bu ysgolion cylchynol hefyd yn [[Eglwys Sant Aelhaearn, Llanaelhaearn|eglwys Llanaelhaearn]] rhwng 1749 a 1773 ac addysgwyd tua 380 o ddisgyblion yn ystod y cyfnod hwn. Un o athrawon Griffith Jones yn Llanaelhaearn oedd curad y plwyf, Ellis Thomas, a chafodd bob cefnogaeth gan y rheithor, [[Richard Nanney]], [[Elernion]]. Ym 1758 dywedir yn yr adroddiad blynyddol ar yr ysgolion hyn, sef y ''Welch Piety'', mai un G_ J_ oedd yn gofalu am yr ysgol ac ar 17 Ionawr y flwyddyn honno anfonodd Nanney lythyr at Griffith Jones yn disgrifio'r ysgol yn Llanaelhaearn gyda'i naw disgybl, gan ddweud "Mi a'u harholais hwy oll un boreu, a chefais rai yn sillebu ac ereill yn darllen yn weddol dda ..."<ref>Geraint Jones, '''Rhen Sgŵl'', (Llyfrau Bro'r Eifl, Trefor, 1978), tt.7-8.
</ref>

== Cyfeiriadau ==

[[Categori:Addysg]]
[[Categori:Ysgolion]]